Uzaklaştırma Kararı

Uzaklaştırma kararı, şiddete maruz kalan veya şiddete uğrama tehlikesi altında bulunan kişilerin korunması amacıyla, şiddet uygulayan veya uygulama ihtimali bulunan kişinin mağdurun konutundan, iş yerinden, okulundan veya bulunduğu ortak alanlardan derhâl uzaklaştırılmasını ve mağdura yaklaşmasının engellenmesini sağlayan önleyici bir hukuki koruma tedbiridir.

Bu tedbir; ceza mahkemelerince verilen nihai bir mahkûmiyet hükmü veya ceza yaptırımı olmayıp, kamu düzenini ve kişi güvenliğini korumayı hedefleyen ivedi nitelikteki bir koruyucu ve önleyici idari/yargısal güvenlik tedbiridir.

Yasal Dayanak

Uzaklaştırma kararının temel yasal dayanağını, 8 Mart 2012 tarihli ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun oluşturur.

Kanunun amacı; şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak usul ve esasları düzenlemektir (6284 sayılı Kanun m. 1).

Önleyici Tedbir Olarak Kapsamı (6284 m. 5)

Hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri tarafından şiddet uygulayan kişi hakkında şu önleyici tedbirlerden birine, birkaçına veya benzerlerine hükmedilebilir:

• Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi.
• Korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve iş yerine yaklaşmaması (fiziki yaklaşma yasağı).
• Gerekli görülmesi hâlinde korunan kişinin yakınlarına, tanıklarına ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin hâller saklı kalmak üzere çocuklarına yaklaşmaması.
• Korunan kişinin şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesi.
• Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla (telefon, mesaj, sosyal medya, e-posta vb.) veya sair surette rahatsız etmemesi.
• Varsa bulundurulması veya taşınmasına kanunen izin verilen silahları kolluğa teslim etmesi.
• Görevi nedeniyle resmi olarak silah taşıyor olsa bile bu silahı kurumuna teslim etmesi.
• Korunan kişilerin bulundukları yerlerde alkol veya uyuşturucu madde kullanmaması ya da bu maddelerin etkisindeyken korunan kişilere ve bulundukları yerlere yaklaşmaması.
• Bir sağlık kuruluşunda muayene veya tedavisinin (bağımlılık veya psikiyatrik tedavi) sağlanması.

Başvuru Usulü ve Kararın Alınması

1. Başvuru Yapılabilecek Merciler

Uzaklaştırma kararı talep etmek için harç veya masraf ödenmez. Başvuru şu mercilere bizzat, vekille veya elektronik ortamda yapılabilir:

• Aile Mahkemesi (müstakil aile mahkemesi yoksa Aile Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesi),
• Cumhuriyet Başsavcılığı,
• Kolluk birimleri (polis merkezleri, jandarma karakolları),
• Valilik veya Kaymakamlıklar (ŞÖNİM - Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri).

2. Delil ve Belge Arama Yasağı (6284 m. 8/3)

6284 sayılı Kanun'un en belirleyici usul ilkesi, koruyucu ve önleyici tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaması kuralıdır. Mağdurun beyanı, gecikmeksizin tedbir kararı verilmesi için yeterli kabul edilir.

3. Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hâller

Gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda müşterek konuttan uzaklaştırma ve fiziki yaklaşmama kararı kolluk amirlerince de derhâl verilebilir. Kolluk amiri kararı, verildiği tarihi takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar hâkim onayına sunar; hâkim tarafından 48 saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Tedbirin Süresi ve Uzatılması

• Kanun uyarınca önleyici tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir (6284 m. 8/2).
• Uygulamada mahkemeler ilk başvurularda çoğunlukla 1 ila 3 aylık sürelerle tedbir tesis etmektedir.
• Şiddet veya şiddet tehlikesinin devam edeceğinin anlaşılması hâlinde, korunan kişinin talebi üzerine tedbir süresi her defasında uzatılabilir, değiştirilebilir veya kaldırılabilir.

Karara İtiraz Usulü (6284 m. 9)

• Hakkında uzaklaştırma kararı verilen kişi, kararın kendisine tefhim veya tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde karara itiraz edebilir.
• İtiraz mercii, kararı veren aile mahkemesini numara olarak takip eden aile mahkemesidir (tek aile mahkemesi olan yerlerde asliye ceza mahkemesidir).
• İtiraz mercii talebi bir hafta içinde karara bağlar; itiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz edilmiş olması tedbir kararının icrasını durdurmaz.

Karara Aykırılık ve Zorlama Hapsi (6284 m. 13)

Uzaklaştırma veya yaklaşmama kararına aykırı hareket eden şiddet uygulayan hakkında, fiili başka bir suç oluştursa bile ihlalin ağırlığına göre hâkim kararıyla zorlama hapsi (tazyik hapsi) uygulanır:

İhlal Aşaması	Yaptırım Türü	Süre
İlk İhlal	Zorlama Hapsi	3 günden 10 güne kadar
Tekrar Eden Her İhlal	Zorlama Hapsi	15 günden 30 güne kadar
Toplam Üst Sınır	Zorlama Hapsi	Toplam süre hiçbir surette 6 ayı geçemez

> Önemli Hukuki Nitelik: Zorlama hapsi adli para cezasına çevrilemez, ertelenemez ve adli sicil kaydına (sabıka kaydına) işlemez. Kararı veren merci ceza mahkemesi değil, tedbiri tesis eden aile mahkemesidir.

Kararın Uygulanması ve Teknik Takip

• Verilen karar derhâl kolluk birimlerine ve ŞÖNİM'e bildirilir.
• Yüksek hayati risk taşıyan vakalarda, İçişleri Bakanlığı koordinesinde şiddet uygulayana elektronik kelepçe takılarak mağdura yaklaşması GPS tabanlı izleme merkezlerince anlık olarak denetlenir.

Ayrıca Bakınız

• Aile Mahkemesi
• Boşanma Davası
• İhtiyati tedbir
• Cumhuriyet savcısı
• Asliye Hukuk Mahkemesi
• Polis