Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi
(ŞÖNİM sayfasından yönlendirildi)
Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (kısaca ŞÖNİM), şiddetin önlenmesi ile koruyucu ve önleyici tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanmasına yönelik olarak şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan bireylere psikolojik, hukuki, tıbbi ve sosyal destek hizmetleri sunan, çalışmalarını yedi gün yirmi dört saat esasıyla yürüten ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren idari merkezdir.[1]
ŞÖNİM'ler; kolluk kuvvetleri, adli merciler, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve sağlık kurumları arasındaki koordinasyonu tek merkezden sağlayarak şiddet mağdurunun bürokratik işlemler arasında örselenmesini (ikincil mağduriyeti) engellemeyi amaçlar.
Hukuki Dayanak ve Teşkilat Yapısı
ŞÖNİM'lerin kuruluşu, yetki ve çalışma usulleri;
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanunun 14 ve 15. maddelerine,
- 17 Mart 2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri Yönetmeliğine,
dayanır.
- Bağlılık: Doğrudan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğüne bağlı olarak her il merkezinde en az bir müdürlük şeklinde teşkilatlanmıştır.
- Çalışma Esası: 7 gün 24 saat kesintisiz hizmet verir.
- Disiplinlerarası Personel Kadrosu: Merkezlerde sosyal çalışmacılar, psikologlar, çocuk gelişimcileri, sosyologlar, hukukçular (avukatlar), büro personeli ve güvenlik görevlileri görev yapar.
Görev ve Yetkileri
6284 sayılı Kanun'un 15. maddesi ve ilgili yönetmelik uyarınca ŞÖNİM'in yürüttüğü temel görevler üç ana grupta toplanır:
1. Şiddet Mağduruna Yönelik Hizmetler
- Barınma ve Konukevi Hizmeti: Can güvenliği tehlikesi bulunan mağdur ve beraberindeki çocukların kadın konukevlerine (sığınmaevlerine) yerleştirilmesini koordine etmek.
- Hukuki Destek: Mağdura haklarını bildirmek, adli süreçleri izlemek, uzaklaştırma kararı ve diğer koruma tedbirlerinin alınması için yönlendirme yapmak, gerektiğinde baroların adli yardım bürolarıyla temas kurmak.
- Psiko-Sosyal Destek: Bireysel danışmanlık, psikolojik kriz müdahalesi ve rehabilitasyon programları uygulamak.
- Maddi ve Sosyal Destek: Şartları taşıyan mağdurlara geçici maddi yardım bağlanması, meslek edindirme kurslarına yönlendirme, kreş/çocuk bakım desteği ve istihdam koordinasyonu sağlamak.
- Sağlık Hizmetleri: Tıbbi muayene, darp raporu temini ve adli tıp süreçlerinde sağlık kuruluşlarıyla eşgüdüm sağlamak.
2. Şiddet Uygulayana Yönelik Hizmetler
- Mahkeme tarafından hakkında öfke kontrolü, stresle başa çıkma veya şiddet davranışını değiştirme yönünde tedbir kararı verilen kişilerin rehberlik ve rehabilitasyon programlarına katılımını sağlamak ve izlemek.
- Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlılığı tedavisi görmesine hükmedilen kişilerin ilgili sağlık kurumlarına (AMATEM vb.) sevkini ve takibini yapmak.
3. Tedbir Kararlarının İzlenmesi ve Koordinasyon
- Aile mahkemeleri veya kolluk amirlerince verilen uzaklaştırma kararı, koruma ve önleyici tedbir kararlarını veri tabanına kaydederek icrasını izlemek.
- Hayati tehlikesi yüksek vakalarda, İçişleri Bakanlığı ile koordineli olarak uygulanan elektronik kelepçe ve teknik araçlarla takip sisteminin vaka süreçlerini değerlendirmek.
- Tedbir kararlarının ihlali hâlinde durumu derhâl ilgili mahkemeye ve kolluğa bildirerek zorlama hapsi sürecinin işletilmesini sağlamak.
Hizmet Birimleri
| Hizmet Birimi | Temel Fonksiyonu |
|---|---|
| İlk Kabul Birimi | Merkeze başvuran veya kollukça getirilen mağdurun acil ihtiyaçlarını karşılayan, ilk risk değerlendirmesini yapan ve geçici barınmasını sağlayan birim. |
| Psiko-Sosyal Destek Birimi | Mağdurun travma sonrası iyileşme sürecini yürüten, güçlenme odaklı bireysel ve grup terapileri düzenleyen uzman birim. |
| Hukuk Birimi | Tedbir kararlarının takibini yapan, duruşma izlemelerine katılan ve hukuki haklar konusunda rehberlik sunan birim. |
| Müdahale ve İzleme Birimi | Tedbir kararlarının uygulanmasını sahada takip eden, kollukla sürekli iletişimde kalan ve ihlalleri raporlayan birim. |
Başvuru ve İntikal Yolları
ŞÖNİM'e doğrudan başvuru yapılabileceği gibi çeşitli kanallarla yönlendirme de sağlanır:
- Bizzat Başvuru: Şiddet mağdurunun doğrudan ildeki merkeze müracaat etmesi.
- Kolluk İntikali: Polis veya jandarma birimlerine başvuran ya da devriye ekiplerince kurtarılan mağdurların tutanakla teslimi.
- İhbar Hatları: ALO 183 Sosyal Destek Hattı, 112 Acil Çağrı Merkezi veya KADES (Kadın Destek Uygulaması) bildirimleri neticesinde yönlendirme.
- Yargısal Bildirimler: Aile Mahkemesi hâkimlikleri ve Cumhuriyet Başsavcılığı bünyesindeki Aile İçi Şiddet Büroları tarafından verilen kararların iletilmesi.
Ayrıca Bakınız
Kaynakça
- ↑ Gökcan, Hasan Tahir (2021). *6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun Şerhi*. Ankara: Seçkin Yayıncılık.