İhtiyati tedbir

İhtiyati tedbir, bir davanın açılmasından önce veya dava sırasında, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşmasını, tamamen imkansız hale gelmesini ya da ciddi bir zararın doğmasını engellemek amacıyla mahkemece verilen geçici hukuki koruma kararıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) madde 389 ve devamında düzenlenmiştir.

Şartları

Mahkemenin ihtiyati tedbir kararı verebilmesi için şu şartların bir arada bulunması gerekir:

• Gecikmesinde Sakınca Bulunması: Mevcut durumda bir değişme meydana gelmesi halinde, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacak veya imkansız hale gelecek olması.
• Ciddi Bir Zarar Tehlikesi: Tedbir kararı verilmediği takdirde taraflardan birinin telafisi güç veya imkansız bir zarara uğrayacak olması.
• Yaklaşık İspat: Tedbir talep eden taraf, davasındaki haklılığını (veya tedbir sebebini) tam olarak kanıtlamak zorunda değildir; haklılığına dair mahkemede kuvvetli bir kanaat (yaklaşık ispat) uyandırması yeterlidir.

Teminat Gösterilmesi Zorunluluğu

Tedbir talep eden taraf, haksız çıkması ihtimaline karşı karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları olası zararları karşılamak üzere teminat göstermek zorundadır.

• Tedbir talebi resmi bir belgeye veya kesin bir delile dayanıyorsa ya da durumun gerekliliği hakime bu kanaati veriyorsa teminat aranmayabilir.
• Adli yardımdan yararlanan kişiler ve devlet, teminat göstermekten muaftır.

Uygulanması ve Süreler

İhtiyati tedbir kararının uygulanması sıkı hak düşürücü sürelere bağlanmıştır:

• Uygulama Süresi: Tedbir kararı verilen taraf, bu kararın uygulanmasını karar tarihinden itibaren 1 hafta içinde talep etmek zorundadır. Aksi halde tedbir kararı kendiliğinden kalkar.
• Dava Açma Süresi: Tedbir kararı dava açılmadan önce alınmışsa, tedbiri talep eden taraf bu kararın uygulanmasını istediği tarihten itibaren 2 hafta içinde esas hakkındaki davasını açmak zorundadır. Dava açılmazsa tedbir kendiliğinden hükümsüz kalır.

İtiraz Mekanizması

Karşı taraf, tedbir kararına karşı kendisinin dinlenmediği durumlarda kararın uygulanmasından itibaren, kendisi hazırsa kararın yüzüne karşı verilmesinden itibaren 1 hafta içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir. İtiraz; tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine veya teminata ilişkin olabilir.

Sona Ermesi

İhtiyati tedbir kararı, aksi mahkemece belirtilmedikçe ya da taraflar aksini kararlaştırmadıkça, nihai kararın (hükmün) kesinleşmesine kadar devam eder. Tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılması, durum ve şartların değişmesi halinde her zaman mahkemeden talep edilebilir.