Yargı harçları
Yargı harçları, devletin mahkemeler ve icra daireleri aracılığıyla sunduğu adalet hizmetlerine karşılık, davacılardan veya takibi başlatan ilgililerden aldığı kamusal nitelikteki masraf ve ücretlerdir. 492 sayılı Harçlar Kanunu kapsamında düzenlenen bu harçlar, adalete erişimin mali boyutunu oluşturur. Türkiye Cumhuriyeti'nde harçlar ödenmeden, kanunda istisna tutulan durumlar hariç olmak üzere, hiçbir adli işlem veya mahkeme süreci yürütülemez.
Yargı Harçlarının Çeşitleri
Mahkemelerde açılan davaların niteliğine göre yargı harçları iki ana yönteme ayrılır:
Dava konusunun parayla veya maddi bir değerle ölçülemediği durumlarda alınan sabit (değişmeyen) harçlardır. Örneğin; boşanma davaları, velayet davaları veya nüfus kaydının düzeltilmesi davalarında dava sonuna kadar ödenecek karar harcı sabittir.
Dava konusunun parayla, tazminat miktarıyla veya bir malın değeriyle doğrudan ölçülebildiği durumlarda, belirlenen oranlara göre hesaplanan harçlardır. Alacak davaları, maddi tazminat davaları ve tapu iptal tescil davaları nispi harca tabidir. Güncel mevzuata göre genel nispi karar ve ilam harcı oranı binde 68,31 olarak uygulanmaktadır.
2026 Yılı Güncel Yargı Harçları Tarifesi
Her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenen temel adli işlem harçlarının 2026 yılı resmi tarifesindeki güncel karşılıkları şunlardır:
- Başvurma Harcı (Sulh Hukuk Mahkemeleri): 335,20 TL
- Başvurma Harcı (Asliye Hukuk, Aile, İş, Ticaret ve İdare Mahkemeleri): 732,00 TL
- Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemeleri (İstinaf Başvurusu): 2.002,00 TL
- Yargıtay ve Danıştay (Temyiz Başvurusu): 3.608,50 TL
- Anayasa Mahkemesi (Bireysel Başvuru Harcı): 6.024,10 TL
- İcra Başvuru Harcı: 732,00 TL
- Keşif Harcı (Her türlü mahkemede sabit): 5.188,00 TL
Nispi Harç Nasıl Hesaplanır? (Peşin ve Bakiye Harç)
Nispi (değere bağlı) davalarda harç, davanın başında ve sonunda olmak üzere iki aşamada tahsil edilir:
- Peşin Harç (Dava Açılırken): Davacı, talep ettiği toplam miktara uygulanacak binde 68,31'lik harcın dörtte birini (1/4) dava açarken peşin olarak peşinen (önceden) adliye veznesine yatırır.
- Bakiye Harç (Dava Bitiminde): Dava sonuçlandığında, mahkemenin hükmettiği kesin miktar üzerinden binde 68,31 oranına göre toplam harç hesaplanır. Dava açılırken yatırılan peşin harç bu miktardan düşülür. Kalan dörtte üçlük (3/4) bakiye harç tutarı, davayı kaybeden taraftan (haksız çıkan taraftan) tahsil edilir.
Herkesin Anlayabileceği Örnek
Senaryo: Canan Hanım, kendisine borcu olan eski ortağından 100.000 TL tutarındaki alacağını tahsil etmek amacıyla Asliye Hukuk Mahkemesi'nde bir alacak davası açmaya karar vermiştir.
- Dava Açılış Aşaması: Canan Hanım ilk olarak maktu (sabit) olan 732,00 TL tutarındaki dava başvurma harcını öder. Ardından talep ettiği 100.000 TL'nin toplam nispi harcını hesaplar: (100.000 TL x 68,31 / 1000 = 6.831 TL). Yasa gereği bu toplam tutarın dörtte birini (1/4) peşin harç olarak yatırmalıdır: (6.831 TL / 4 = 1.707,75 TL). Sonuç olarak Canan Hanım, toplamda 2.439,75 TL harç ödeyerek davasını başlatır.
- Dava Sonuçlanma Aşaması: Mahkeme Canan Hanım'ı tamamen haklı bulur ve 100.000 TL'nin ödenmesine karar verir. Kalan 5.123,25 TL tutarındaki bakiye harç borcu, davayı kaybeden borçluya yüklenir. Ayrıca Canan Hanım'ın davanın başında devlete ödediği 2.439,75 TL'lik harç tutarı da mahkeme kararıyla yine kaybeden borçludan alınarak Canan Hanım'a iade edilir.
Harç Ödenmemesinin Sonucu
Harcın eksik ödenmesi veya hiç yatırılmaması durumunda adli işleyiş kilitlenir:
| Durum | Mahkemenin Kararı | Verilen Süre |
|---|---|---|
| Dava Açarken Harcın Eksik Olması | Mahkeme davacıya harcı tamamlaması için süre verir. Harç tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. | 1 Hafta (Kesin Süre) |
| Kanun Yoluna Başvururken Harcın Eksik Olması | İstinaf veya Temyiz dilekçesi işleme alınmaz, harç eksikliği muhtıra (uyarı yazısı) ile bildirilir. | 1 Hafta (Kesin Süre) |