Konkordato komiseri
Konkordato komiseri, konkordato sürecinde borçlunun faaliyetlerini denetlemek, mal varlığının korunması için gerekli tedbirleri almak, mahkeme ile alacaklılar arasındaki köprüyü kurmak ve konkordato projesinin başarıya ulaşıp ulaşamayacağına dair teknik ve mali raporları mahkemeye sunmak üzere asliye ticaret mahkemesi tarafından atanan resmî görevlidir.[1]
Komiser, bir bilirkişi veya kayyımdan farklı olarak hem gözetim hem de belirli durumlarda yönetim yetkileriyle donatılmış, kamusal fonksiyon icra eden bir icra ve iflas hukuku organıdır.
Yasal Dayanak ve Nitelikler
Konkordato komiserinin atanması, görevleri, sorumlulukları ve nitelikleri;
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 287, 290 ve 299-304. maddelerinde,
- Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan Konkordato Komiserliği ve Alacaklılar Kuruluna Dair Yönetmelikte,
düzenlenmiştir.
Komiser Olabilme Şartları
Yönetmelik uyarınca komiser olarak görevlendirilecek kişilerin:
- Türk vatandaşı olması ve tam ehliyetli bulunması,
- Hukuk, iktisat, maliye, işletme veya muhasebe alanlarında en az lisans düzeyinde eğitim almış olması,
- Mesleğinde en az 5 yıllık kıdeme sahip bulunması (avukat, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir gibi),
- Adalet Bakanlığı tarafından yetkilendirilen kurumlardan Konkordato Komiserliği Temel Eğitimini başarıyla tamamlamış olması,
- Bölge Adliye Mahkemesi Adli Yargı Adalet Komisyonları tarafından tutulan resmî komiser listesine kayıtlı bulunması gerekir.
Görevlendirme Sayısı
Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte dosyanın kapsamına, borçlunun işletme büyüklüğüne ve alacaklı sayısına göre bir veya üç kişiden oluşan komiser heyeti görevlendirir:
- Üç komiser atanması hâlinde, üyelerden birinin mutlaka hukukçu, birinin ise bağımsız denetçi veya mali müşavir olması zorunludur.
- Bir kişi aynı anda en fazla beş dosyada komiserlik görevi üstlenebilir.
Görev ve Yetkileri
İİK'nin 290. maddesi uyarınca konkordato komiserinin başlıca görevleri şunlardır:
1. Gözetim ve Denetim Görevleri
- Borçlunun faaliyetlerini düzenli olarak denetlemek, defter kayıtlarını incelemek ve nakit akışını kontrol altında tutmak,
- Mahkemenin kararına göre borçlunun işlemlerine onay vermek (örneğin işletmenin olağan faaliyetleri dışındaki harcamalarına izin vermek),
- Mahkemece yönetim yetkisinin borçludan alınmasına karar verilmesi hâlinde işletmeyi bizzat sevk ve idare etmek.
2. Araştırma ve Raporlama Görevleri
- Borçlunun mali durumunun düzelip düzelmeyeceğini, konkordato ön projesinin uygulanabilirliğini teknik olarak analiz etmek,
- Geçici mühlet sürecinde borçlunun durumu hakkında gerekçeli ara rapor hazırlayarak mahkemenin kesin mühlet kararı vermesine esas teşkil etmek,
- Süreç içinde borçlunun mal kaçırma kastı tespit edilirse veya konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılırsa durumu derhâl mahkemeye bildirerek mühletin kaldırılmasını ve iflas prosedürünün başlatılmasını talep etmek.
3. Alacaklılar Toplantısını İdare Etme
- Alacaklıları alacaklarını bildirmeye ilan yoluyla davet etmek (İİK m. 299),
- Bildirilen alacak iddialarını borçlunun defter kayıtlarıyla karşılaştırarak borçlunun beyanlarını almak (İİK m. 300),
- Alacaklılar toplantısına başkanlık etmek, projeyi müzakereye açmak ve oylama sonuçlarını tutanağa bağlamak,
- Projenin kanuni nisaplara (çifte nisap) ulaşıp ulaşmadığını belirten nihai raporu hazırlayıp dosyayı tasdik incelemesi için mahkemeye tevdi etmek.
Hukuki ve Cezai Sorumluluğu
| Sorumluluk Türü | Dayanak ve Açıklama |
|---|---|
| Hukuki (Tazminat) Sorumluluğu | Komiserler, görevlerini yerine getirirken kusurlu hareketleriyle borçluya veya alacaklılara verdikleri zararlardan bizzat sorumludur. Bu davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür. |
| Cezai Sorumluluk | İİK m. 290/son uyarınca komiserler, Türk Ceza Kanunu'nun uygulanmasında kamu görevlisi sayılırlar. Görevleri dolayısıyla işledikleri fiillerden dolayı zimmet, rüşvet, irtikap veya görevi kötüye kullanma suçlarından yargılanırlar. |
| Sır Saklama Yükümlülüğü | Komiserler, görevleri sebebiyle öğrendikleri ticari ve bankacılık sırlarını üçüncü kişilere açıklayamazlar; aksine davranış ticari sırrın açıklanması suçunu oluşturur. |
Denetimi ve Görevden Alınması
- Mahkeme Denetimi: Komiser, görevini yerine getirirken doğrudan süreci yürüten asliye ticaret mahkemesinin gözetimi ve denetimi altındadır.
- Alacaklılar Kurulunun Rolü: Alacaklılar kurulu oluşturulmuşsa bu kurul komiserin faaliyetlerini denetler, yetersiz gördüğü durumları mahkemeye bildirir.
- Görevden Alma: Borçlu, alacaklılar veya alacaklılar kurulu komiserin işlemlerine karşı mahkemeye şikâyette bulunabilir. Görevini ihmal eden, tarafsızlığını yitiren veya yetersiz kalan komiser, mahkemece her zaman görevden alınarak yerine yenisi atanabilir (İİK m. 290/2).
Ayrıca Bakınız
Kaynakça
- ↑ Kuru, Baki (2020). *İcra ve İflas Hukuku*. Ankara: Yetkin Yayınları.