Saklı Pay

Saklı pay, miras bırakanın (muris) kendi miras varlığı (terkesi) üzerinde dilediği gibi tasarruf edemediği, kanun tarafından miras bırakanın yakın akrabalarına (saklı paylı mirasçılara) zorunlu olarak ayrılmış olan asgari miras payıdır. Türk Medeni Kanunu (TMK) madde 505 ve devamında düzenlenmiştir.

Miras bırakan, vasiyetname hazırlayarak veya sağlığında bağışlamalar yaparak malvarlığını başkalarına devretse dahi, saklı paylı mirasçıların bu haklarına zarar veremez. Zarar verilmesi durumunda, saklı pay sahipleri haklarını almak için dava açabilirler.

Saklı Paylı Mirasçılar ve Saklı Pay Oranları

Hukukumuzda her akraba saklı pay sahibi değildir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'na göre saklı paylı mirasçılar ve yasal miras paylarına göre saklı pay oranları şu şekildedir:

Altsoy (Çocuklar, Torunlar): Yasal miras payının yarısı (%50'si).
Anne ve Baba: Yasal miras payının dörtte biri (%25'i).
Sağ Kalan Eş:
- Altsoy veya anne-baba ile birlikte mirasçı olmuşsa yasal miras payının tamamı (%100'u).
- Diğer hallerde (örn. büyükanne-büyükbabalarla veya tek başına) yasal miras payının dörtte üçü (%75'i).

Önemli Yasal Değişiklik (Kardeşlerin Durumu)

10 Mayıs 2007 tarihinde yapılan kanun değişikliği ile kardeşlerin saklı pay hakkı tamamen kaldırılmıştır. Miras bırakan, vasiyetname ile kardeşlerine hiç miras bırakmayıp malvarlığının tamamını başkalarına devredebilir. Kardeşler bu duruma karşı dava açamazlar.

Tasarruf Edilebilir Kısım (Tasarruf Nisabı)

Mirasın, saklı paylar düşüldükten sonra geriye kalan ve miras bırakanın üzerinde serbestçe vasiyet yapabileceği, dilediği kişiye veya kuruma bağışlayabileceği kısmına tasarruf edilebilir kısım denir. Miras bırakan bu kısım üzerinde mutlak hak sahibidir.

Saklı Payın İhlal Edilmesi ve Tenkis Davası

Miras bırakan, yaptığı kazandırmalarla (vasiyet veya sağlığındaki haksız bağışlamalarla) mirasçılarının saklı pay sınırını aşarsa, hakları çiğnenen mirasçılar tenkis davası açabilirler.

Tenkis davası ile saklı payı aşan kısım iptal edilerek hak sahibi mirasçıya geri verilir.
Süreler: Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl ve her halükarda vasiyetnamelerin açıldığı veya mirasın açıldığı tarihten itibaren 10 yıl geçmekle düşer.

Saklı Pay Hakkının İstisnaları

Mirasçının saklı pay hakkını kaybetmesine yol açan iki temel hukuki durum vardır:

Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat): Miras bırakan, haklı nedenlerin varlığı halinde (mirasçının murise veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi) vasiyetname ile mirasçısını saklı payından tamamen mahrum edebilir.
Mirastan Feragat Sözleşmesi: Mirasçı, miras bırakan sağ iken onunla yapacağı noter onaylı bir sözleşme ile saklı pay hakkından kendi rızasıyla vazgeçebilir.