Bölge İdare Mahkemesi

Bölge idare mahkemesi (BİM), idare ve vergi mahkemelerinin verdiği kararlara karşı yapılan itiraz başvurularını inceleyen, kamu hukuku alanındaki genel görevli ikinci derece (üst derece) idari yargı mahkemesidir.

Hukuk sistemindeki genel adıyla birer istinaf mahkemesi olan bölge idare mahkemeleri, ilk derece mahkemeleri (İdare ve Vergi Mahkemeleri) ile temyiz mercii olan Danıştay arasında yer alır. Ana kuruluş amacı, ilk derece mahkemelerinin kararlarını hem hukuki yönden hem de maddi olay yönünden yeniden inceleyerek yargılamanın daha adil ve hızlı yürütülmesini sağlamaktır.

Bölge İdare Mahkemesinin Görevleri Nelerdir?

2576 sayılı Kanun uyarınca bölge idare mahkemelerinin temel görevleri şunlardır:

• İstinaf Başvurularını İncelemek: Kendi yargı çevresindeki idare ve vergi mahkemelerinden verilen ve kesin olmayan kararlara karşı yapılan istinaf başvurularını karara bağlar.
• Uyuşmazlıkları Çözmek: Yargı çevresi içinde yer alan idare ve vergi mahkemeleri arasında çıkan görev ve yetki uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlar.
• Yürütmenin Durdurulması İtirazlarına Bakmak: İlk derece mahkemelerinin yürütmenin durdurulması (YD) talepleri hakkında verdiği kabul veya ret kararlarına karşı yapılan itirazları inceler ve kesin karara bağlar.

Türkiye'deki Bölge İdare Mahkemeleri Hangileridir?

Bölge idare mahkemeleri her ilde bulunmaz; coğrafi durum ve iş yoğunluğu göz önünde bulundurularak belirlenen bölge merkezlerinde kurulurlar. Ülke genelinde faaliyette olan 12 adet bölge idare mahkemesi şunlardır:

1. Adana Bölge İdare Mahkemesi
2. Ankara Bölge İdare Mahkemesi
3. Antalya Bölge İdare Mahkemesi
4. Bursa Bölge İdare Mahkemesi
5. Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi
6. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi
7. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi
8. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi
9. İzmir Bölge İdare Mahkemesi
10. Kayseri Bölge İdare Mahkemesi
11. Konya Bölge İdare Mahkemesi
12. Samsun Bölge İdare Mahkemesi

Her mahkemenin, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından belirlenmiş bir yargı çevresi (sorumluluk alanı) bulunur. Çevre illerdeki idari uyuşmazlıklar istinaf aşamasında bu merkezlere gönderilir.

İstinaf Başvuru Süreci Nasıl İşler?

İdare veya vergi mahkemesinin verdiği karardan memnun olmayan taraf süreci Bölge İdare Mahkemesine taşıyabilir:

• Başvuru Süresi: İdare ve vergi mahkemesi kararlarının taraflara tebliğ edildiği (resmen bildirildiği) tarihten itibaren kural olarak 30 gün içinde istinaf yoluna başvurulmalıdır. Acele yargılama gibi bazı özel durumlarda bu süre daha kısa olabilir.
• Dilekçe Verme: İstinaf dilekçesi, kararı veren ilk derece mahkemesine veya ona gönderilmek üzere en yakın idare mahkemesine verilir. Dilekçede mahkemenin hangi yönlerden hatalı karar verdiği açıkça anlatılmalıdır.
• Harç ve Masraflar: İstinaf başvurusunun geçerli olabilmesi için yasada öngörülen istinaf başvuru harcı ve posta giderlerinin adliye veznesine yatırılması zorunludur.

Herkesin Anlayabileceği Örnek

Senaryo: Devlet memuru olarak çalışan Hakan Bey, kurum amiri tarafından haksız yere maaş kesme cezası almış ve bu karara karşı bulunduğu ildeki İdare Mahkemesinde iptal davası açmıştır. Ancak İdare Mahkemesi, eksik inceleme yaparak Hakan Bey'in davasını reddetmiştir.

• Bölge İdare Mahkemesi Olmasaydı: Hakan Bey'in bu hatalı karara karşı doğrudan en üst mahkeme olan Ankara'daki Danıştay'a gitmesi gerekirdi. Danıştay'ın tüm ülkedeki binlerce dosyaya bakması yıllar sürdüğü için Hakan Bey'in uğradığı haksızlık çok uzun süre çözümsüz kalırdı.
• Bölge İdare Mahkemesi İle Çözüm: Hakan Bey, mahkeme kararının kendisine ulaştığı günden itibaren 30 gün içinde bir istinaf dilekçesi hazırlar. Bu dilekçe, bağlı olunan bölgedeki Bölge İdare Mahkemesine gönderilir. Bölge İdare Mahkemesi ilgili dava dairesi, ilk derece mahkemesinin kararını hızlıca inceler. İnceleme sonucunda yerel mahkemenin hatalı olduğunu görürse kararı kaldırır ve Hakan Bey'in maaş kesme cezasını tamamen iptal ederek hakkını iade eder.

Bölge İdare Mahkemesi Dairelerinin Karar Yapısı

Bölge idare mahkemeleri bünyesinde idari ve mali uyuşmazlık türlerine göre uzmanlaşmış İdari Dava Daireleri ve Vergi Dava Daireleri bulunur. İnceleme sonucunda şu kararlar verilebilir:

Yapılan İnceleme Sonucu	Alınan Karar	Sonraki Aşama
İlk derece mahkemesinin kararı doğru ve hukuka uygun bulunursa	İstinaf başvurusunun esastan reddi kararı verilir.	Kanuni sınırlara göre karar kesinleşir veya Danıştay'a temyize gidilir.
İlk derece mahkemesinin kararı hatalı veya hukuka aykırı bulunursa	Kararın kaldırılması kararı verilir.	Bölge İdare Mahkemesi işin esası hakkında kendisi yeni bir karar verir.