Tenkis Davası sayfasının kaynağını görüntüle

'''Tenkis davası''', [[Türk Medeni Kanunu]] (TMK) m. 560-574 hükümleri uyarınca, mirasbırakanın saklı pay kurallarını ihlal eden tasarruflarının yasal sınıra çekilmesini (indirilmesini) amaçlayan bir [[miras hukuku]] davasıdır. 

Bu dava, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü aşarak saklı paylı mirasçılarının haklarına zarar verdiği durumlarda, korunan bu yasal payların tamamlanmasını sağlar.

== Davanın Şartları ==
Tenkis davasının açılabilmesi ve mahkemece kabul edilebilmesi için belirli şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

* '''Mirasbırakanın Ölümü:''' Mirasbırakan hayattayken yaptığı tasarruflara karşı tenkis davası açılamaz. Davanın açılabilmesi için mirasın açılmış (mirasbırakanın ölmüş) olması zorunludur.
* '''Saklı Payın İhlal Edilmiş Olması:''' Mirasbırakanın yaptığı vasiyetname, miras sözleşmesi veya kanunda özenle sayılan sağlararası bağışlamaların, saklı paylı mirasçıların (eş, çocuk, torun, anne-baba) kanuni saklı pay tutarını eksiltmiş olması gerekir.

== Davanın Tarafları ==
Tenkis davasında hak arayanlar ile kendisine dava yöneltilen taraflar kanunla sınırlandırılmıştır:

=== Davacılar (Aktif Ehliyet) ===
Davayı yalnızca saklı payı ihlal edilen mirasçılar açabilir. Bunlar:
* Mirasbırakanın altsoyu (çocukları, torunları),
* Mirasbırakanın ana ve babası,
* Mirasbırakanın sağ kalan eşidir.
* Ayrıca, saklı payı ihlal edilen mirasçının iflası veya hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunması hâlinde, onun alacaklıları ya da iflas idaresi de belirli şartlar altında bu davayı açabilir.

=== Davalılar (Pasif Ehliyet) ===
Dava, mirasbırakanın saklı payı ihlal ederek kendilerine kazandırma yaptığı kişilere karşı açılır. Bu kişiler üçüncü şahıslar olabileceği gibi, saklı payından daha fazla pay alan diğer yasal veya atanmış mirasçılar da olabilir.

== Tenkise Tabi Tasarruflar ==
Mirasbırakanın her yaptığı harcama veya bağışlama tenkis davasına konu edilemez. Kanun koyucu bunları ikiye ayırmıştır:

=== 1. Ölüme Bağlı Tasarruflar ===
Mirasbırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesi ile yaptığı tüm kazandırmalar, saklı payları ihlal ettiği ölçüde hiçbir zaman aşımı süresine bakılmaksızın tenkise tabidir.

=== 2. Sağlararası Tasarruflar ===
Mirasbırakanın hayattayken yaptığı tasarruflardan sadece TMK m. 565'te sınırlı olarak sayılanlar tenkis edilebilir:
* Mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçılara miras payına mahsuben yapılan kazandırmalar,
* Miras haklarının tasfiyesi maksadıyla yapılan kazandırmalar,
* Mirasbırakanın ölümünden önceki '''son bir yıl içinde''' yaptığı olağanüstü bağışlamalar (adet üzere verilen hediyeler hariç),
* Mirasbırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak (mirasçıdan mal kaçırmak) amacıyla açıkça yaptığı kazandırmalar.

== Hak Düşürücü Süreler ==
Tenkis davası açma hakkı, kanunda belirtilen belirli sürelerin geçmesiyle ortadan kalkar (TMK m. 571):

* '''Kısa Süre:''' Saklı paylı mirasçıların, saklı paylarının zedelendiğini '''öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl''' içinde davayı açmaları gerekir.
* '''Uzun Süre:''' Her hâlükârda vasiyetnamelerde açıldığı tarihten, diğer tasarruflarda ise mirasın açıldığı (ölüm) tarihten itibaren '''10 yıl''' geçmekle dava hakkı düşer.

== Ayrıca Bakınız ==
* [[Miras Hukuku]]
* [[Mirasçılıktan Çıkarma]]
* [[Vasiyetname]]
* [[Muris Muvazaası]]