Taksirle yaralama

Taksirle yaralama, failin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak, öngörülebilir bir neticeyi öngörmeyerek (basit taksir) veya öngördüğü hâlde gerçekleşmeyeceğine güvenerek (bilinçli taksir) bir başkasının vücuduna acı vermesi veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olması fiilini cezalandıran, vücut dokunulmazlığına karşı suçlar grubundaki bir ceza hukuku suçudur.

Bu suç ile korunan hukuki yarar; bireyin beden ve ruh sağlığı ile vücut dokunulmazlığının güvenliğidir. Kasten yaralama suçundan temel farkı; failin fiili bilerek yapmasına rağmen yaralama sonucunu kesinlikle istememiş, sonucun failin tedbirsizliği veya mesleki özensizliği neticesinde meydana gelmiş olmasıdır. Tipik örnekleri trafik kazaları ve iş kazaları sonucu meydana gelen bedensel zararlardır.

Hukuki Dayanak

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) "Vücut Dokunulmazlığına Karşı Suçlar" başlıklı ikinci bölümünde, 89. maddede düzenlenmiştir:

• TCK m. 89/1: Suçun basit şeklini ve temel yaptırımını belirler.
• TCK m. 89/2: Birinci derece ağırlaştırıcı nitelikli neticeleri (duyularda zayıflama, kemik kırılması, konuşma zorluğu, hayati tehlike vb.) düzenler.
• TCK m. 89/3: İkinci derece ağırlaştırıcı nitelikli neticeleri (organ yitimi, bitkisel hayat, çocuk yapma yeteneğinin kaybı vb.) düzenler.
• TCK m. 89/4: Eylemin birden fazla kişinin yaralanmasına yol açması hâlini kapsar.
• TCK m. 89/5: Suçun soruşturulma ve kovuşturulma koşulu olarak şikâyet rejimini hükme bağlar.

Suçun Unsurları

Maddi Unsurlar

• Fiilin İcrai veya İhmali Olması: Failin tedbirsiz bir davranış sergilemesi (hız sınırını aşmak) ya da yapması gereken bir güvenlik önlemini almaması (şantiyede emniyet filesi çekmemek).
• Yaralama Neticesi: Mağdurun vücuduna acı verilmesi veya sağlığının/algılama yeteneğinin tıbbi anlamda bozulması şarttır.
• Nedensellik Bağı (İlliyet): İhlal edilen özen yükümlülüğü ile mağdurun yaralanması arasında doğrudan ve kesintisiz bir nedensellik bağı kurulmalıdır.
• Özen Yükümlülüğünün İhlali: Olay anında failden beklenen makul, ortalama dikkat ve tecrübe standardına aykırı davranılmış olması gerekir.

Manevi Unsur: Taksir ve Bilinçli Taksir

• Basit Taksir: Failin dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmeyerek neticeyi hiç öngörememesidir (TCK m. 22/2).
• Bilinçli Taksir: Failin neticenin doğabileceğini öngörmesine rağmen, tecrübesine, şansına veya yeteneğine aşırı güvenerek neticenin gerçekleşmeyeceğine inanmasıdır (TCK m. 22/3). Bilinçli taksir hâlinde temel ceza üçte birden yarıya kadar artırılır ve şikâyet kuralları farklılık gösterir.

Yaptırımlar ve Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Hâller

Yaralanmanın Derecesi ve Şekli	Kanuni Dayanak	Öngörülen Ceza
Basit Taksirle Yaralama	TCK m. 89/1	3 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası
Orta Derece Ağır Neticeler (Duyuda zayıflama, kemik kırığı, yüzde sabit iz, hayati tehlike, erken doğum)	TCK m. 89/2	Belirlenen temel ceza yarı oranında artırılır
Ağır Derece Neticeler (Bitkisel hayat, organ kaybı, konuşma/çocuk yapma yeteneği kaybı, düşük yapma)	TCK m. 89/3	Belirlenen temel ceza bir kat artırılır
Birden Fazla Kişinin Yaralanması	TCK m. 89/4	6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası

Muhakeme Usulü ve Şikâyet Şartı

Şikâyet Rejimi (TCK m. 89/5)

Taksirle yaralama suçu kural olarak şikâyete bağlı bir suçtur. Fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde şikâyette bulunulmalıdır.

• Basit Taksir: Mağdurun yarası ne kadar ağır olursa olsun (m. 89/2 ve 89/3 dâhil), eylem basit taksirle işlenmişse soruşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır.
• Bilinçli Taksir: Eylem bilinçli taksirle işlenmişse:
  • Eğer yaralanma TCK m. 89/1 kapsamındaki basit nitelikteyse yine şikâyet şartı aranır.
  • Ancak yaralanma TCK m. 89/2, m. 89/3 veya birden fazla kişinin yaralandığı m. 89/4 kapsamına giriyorsa şikâyet aranmaz; soruşturma re'sen yürütülür.

Uzlaştırma ve Basit Yargılama Usulü

• Uzlaştırma: TCK m. 89 kapsamında yer alan taksirle yaralama suçunun tüm fıkraları (TCK m. 89/1, 2, 3, 4), fail bilinçli taksirle hareket etmiş olsa dahi Ceza Muhakemesi Kanunu m. 253 gereğince uzlaştırma kapsamındadır.
• Basit Yargılama: Adli para cezası veya üst sınırı iki yıla kadar olan hâllerde şartları varsa CMK m. 251 kapsamında duruşma açılmaksızın evrak üzerinden karar verilebilir.

Görevli Mahkeme

Taksirle yaralama davalarının tamamında yargılama yetkisi, neticenin veya mağdur sayısının ağırlığına bakılmaksızın 5235 sayılı Kanun uyarınca tek hâkimli Asliye Ceza Mahkemesine aittir.

Kasten Yaralama ile Karşılaştırma

Kriter	Taksirle Yaralama (TCK m. 89)	Kasten Yaralama (TCK m. 86)
Manevi Unsur	Dikkat ve özen eksikliği; netice istenmez	Bilerek ve isteyerek hareket edilir; netice kast edilir
Ceza Türü	Hapis veya adli para cezası (seçimlik)	Kural olarak doğrudan hapis cezası
Şikâyet Kapsamı	Ağır neticeler dahi (basit taksirde) şikâyete bağlıdır	Yalnızca basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen hâli şikâyete bağlıdır
Uzlaştırma	Tüm fıkraları ve nitelikli biçimleri uzlaştırmaya tabidir	Yalnızca m. 86/1 ve m. 86/2 uzlaştırmaya tabidir; m. 86/3 tabi değildir

Ayrıca Bakınız

• Kasten yaralama
• Asliye Ceza Mahkemesi
• Uzlaştırma
• Taksir
• Türk Ceza Kanunu