TMK m. 35 — Mülkiyet Hakkının Kapsamı
Eşya Hukuku · Kanun maddesi · Son güncelleme: 21 Ağustos 2026
Genel Bakış
Mülkiyet hakkı, kişiye eşya üzerinde en geniş yetkileri sağlayan ayni haktır. Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 35. maddesi, mülkiyet hakkının kapsamını belirlerken, Anayasa'nın 35. maddesi ise bu hakkı temel bir hak olarak güvence altına alır. Mülkiyet hakkı, sahibine hukuk düzeninin sınırları içinde eşyayı kullanma, yararlanma ve tasarruf etme yetkisi verir.
Detaylı Açıklama
Mülkiyet Hakkının Unsurları
Mülkiyet hakkı, klasik anlamda üç temel yetkiyi içerir:
- Kullanma (usus): Malikin eşyayı doğrudan kullanma, ondan fiilen yararlanma yetkisidir.
- Yararlanma (fructus): Malikin eşyanın ürünlerinden ve gelirlerinden yararlanma yetkisidir.
- Tasarruf (abusus): Malikin eşya üzerinde hukuki işlemler yapma, onu devretme, rehin verme veya yok etme yetkisidir.
Bu yetkiler, TMK m. 35'te "malik, kanun çerçevesinde, eşyasını kullanma, ondan yararlanma ve onun üzerinde tasarrufta bulunma hakkına sahiptir" şeklinde ifade edilmiştir.
Mülkiyet Hakkının Sınırları
Mülkiyet hakkı mutlak olmayıp, kamu yararı ve başkalarının hakları ile sınırlıdır. Anayasa'nın 35. maddesine göre, mülkiyet hakkı ancak kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar şunları içerir:
- Kanuni sınırlamalar: İmar hukuku, çevre hukuku, kültür varlıkları hukuku gibi alanlarda getirilen kısıtlamalar.
- Kamu yararı gerekçesiyle sınırlamalar: Kamulaştırma, ipotek, haciz gibi işlemler.
- Komşuluk hukukundan kaynaklanan sınırlamalar: TMK m. 737 vd. düzenlenen taşkınlık yasağı, manzara kapatma yasağı gibi.
Anayasa Mahkemesi'nin Güncel Kararı Işığında Değerlendirme
Anayasa Mahkemesi'nin 2016/19 başvuru numaralı kararında, kamu mülkiyetinin de Anayasa'nın 35. maddesi güvencesi altında olduğu vurgulanmıştır. Kararda, "Özel mülkiyet gibi, kamu mülkiyeti de Anayasa'nın 35. maddesinin güvencesi altındadır. Zira, özel mülkiyeti güvenceye alan Anayasa'nın, kamu mülkiyetini güvencesiz bıraktığı düşünülemez" ifadesi yer almaktadır. Ayrıca, devletin mülkiyet hakkını koruyucu önlemler alma yükümlülüğü (pozitif yükümlülük) olduğu belirtilmiştir.
Mülkiyet Hakkının Kapsamına İlişkin Önemli Noktalar
- Taşınır ve taşınmaz mülkiyeti: TMK, taşınır (m. 762 vd.) ve taşınmaz (m. 704 vd.) mülkiyetini ayrı ayrı düzenlemiştir.
- Mülkiyetin kazanılması: Aslen (işgal, ihraz, zamanaşımı) ve devren (sözleşme, miras) kazanma yolları vardır.
- Mülkiyetin korunması: Malik, mülkiyet hakkına yapılan tecavüzlere karşı istihkak davası (TMK m. 683/2) ve elatmanın önlenmesi davası (TMK m. 683/3) açabilir.
Yasal Süreç
Mülkiyet hakkının ihlali durumunda izlenecek yollar:
- Arabuluculuk: Zorunlu arabuluculuk kapsamında olan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmalıdır.
- Dava açma: Mülkiyet hakkının ihlali nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açılabilir.
- Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru: Diğer yollar tükendikten sonra, mülkiyet hakkının ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurulabilir.
Hukuki Dayanaklar
Uygulama ve Süreç
Sık Sorulan Sorular
Hayır, mülkiyet hakkı kamu yararı ve başkalarının hakları ile sınırlıdır. Anayasa'nın 35. maddesi, bu hakkın ancak kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlanabileceğini belirtir.\n\nKamu mülkiyeti de Anayasa'nın 35. maddesi kapsamında mıdır?
Evet, Anayasa Mahkemesi kararlarına göre kamu mülkiyeti de Anayasa'nın 35. maddesinin güvencesi altındadır. Devlet, kamu mallarını korumakla yükümlüdür.