İstinaf Nedir?

İstinaf Nedir?
Genel Hukuki Kavramlar · Hukuki kavram · Son güncelleme: 21 Ağustos 2026

Kısa açıklama: İlk derece mahkemelerinin vermiş olduğu kararların, bir üst mahkeme olan Bölge Adliye veya Bölge İdare Mahkemesi tarafından hem maddi hem hukuki açıdan denetlenmesi yoludur.

Genel Bakış

=== Kısa Tanım ===

İstinaf, ilk derece mahkemeleri (Asliye Hukuk, Sulh Hukuk, Aile, Ağır Ceza vb.) tarafından verilen ve henüz kesinleşmemiş olan kararların, hem olay (maddi vakıa) hem de hukuk yönünden denetlenmesi amacıyla bir üst derece mahkemesi olan Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) veya Bölge İdare Mahkemesi'ne taşınmasını sağlayan olağan bir kanun yoludur.

Detaylı Açıklama

Türk yargı sisteminde iki dereceli yargılama sisteminden üç dereceli yargılama sistemine geçişle birlikte istinaf mahkemeleri hayatımıza girmiştir. İstinaf, kararı veren mahkemeye bir itiraz değildir; tamamen farklı ve üst bir yargı mercinde davanın yeniden ele alınması sürecidir. İstinaf mahkemesi, dosyadaki delilleri yeniden inceleyebilir, gerekirse duruşma açabilir ve tanık dinleyebilir. Bu yönüyle, sadece hukuki denetim yapan *Temyiz* (Yargıtay) aşamasından ayrılır.

Hangi Durumlarda Gündeme Gelir?

İlk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın hatalı, eksik incelemeye dayalı veya yasaya aykırı olduğunu düşünen davanın tarafları istinaf yoluna başvurabilir. Ancak her karar istinafa götürülemez. Kanunda belirlenmiş parasal sınırlar (kesinlik sınırı) veya ceza miktarı sınırları mevcuttur. Bu sınırların altındaki kararlar kesin olup istinaf edilemez.

Türleri Nelerdir?

1. Hukuk Yargılamasında İstinaf: Hukuk mahkemelerindeki uyuşmazlıklara karşı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) çerçevesinde yapılan başvurulardır.
2. Ceza Yargılamasında İstinaf: Ceza mahkemelerinin mahkumiyet, beraat vb. hükümlerine karşı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) çerçevesinde yapılan başvurulardır.
3. İdari Yargıda İstinaf: İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca Bölge İdare Mahkemesi'ne yapılan başvurulardır.

Uygulamada Örnek

Tazminat davasında ilk derece mahkemesi davacı lehine 50.000 TL maddi tazminata karar vermiştir. Davacı taraf zararın 150.000 TL olduğunu, mahkemenin eksik inceleme ile karar verdiğini iddia ederek Bölge Adliye Mahkemesi'ne *istinaf dilekçesi* sunmuş ve kararın düzeltilmesini talep etmiştir. Dosyayı inceleyen BAM, talebi haklı bularak kararı düzeltebilir veya duruşma açıp ek rapor alabilir.

Hukuki Dayanaklar

* Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 341: Hukuk mahkemelerinde istinaf edilebilen kararları ve şartları düzenler. Mevzuat kaynağı\n* Ceza Muhakemesi Kanunu m. 272: Ceza mahkemelerinde istinaf kanun yolunu ve sınırlarını düzenler. Mevzuat kaynağı

Uygulama ve Süreç

İçerikte yer alan açıklamalar ve başvuru adımları somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

İstinaf başvuru süresi kaç gündür?

Hukuk mahkemelerinde istinaf süresi kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır. Ceza mahkemelerinde ise kararın tefhiminden (öğrenilmesinden) veya tebliğinden itibaren 7 gündür. İdari yargıda ise genel istinaf süresi 30 gündür.\n\nİstinafa başvurmak kararın icrasını durdurur mu?

Genel kural olarak hukuk davalarında istinafa başvurmak kararın icrasını durdurmaz. Ancak nafaka, aile ve şahsın hukukuna ilişkin kararlar gibi istisnalar kesinleşmeden icra edilemez. Diğer kararlar için icranın durdurulması amacıyla adli teminat (Tehiri İcra) alınması gerekir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olay, güncel mevzuat ve süreler ayrıca değerlendirilmelidir.

Ana Hukukipedia kaynağı: Ana site makalesini görüntüle