İş Kazası Tazminat Davasında SGK Rücu Davası Nasıl Açılır? Adım Adım Rehber (2026)
Kısa açıklama: SGK'nın iş kazası sonrası işçiye yaptığı ödemeleri kusurlu işverene rücu etme süreci, dava şartları, kusur oranının belirlenmesi ve 2026 mevzuatına göre izlenecek adımlar uygulamalı olarak anlatılmaktadır. İşverenin sorumluluğunu sınırlayan veya artıran Yargıtay kararlarına yer verilmiştir.
Genel Bakış
Kısa Özet
İş kazası sonucu işçiye veya hak sahiplerine Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yapılan geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliri ve cenaze gideri gibi ödemeler, kusurlu işverene rücu edilebilir. Bu süreç, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 21. maddesi kapsamında yürütülür. 2026 yılı itibarıyla rücu davası açılabilmesi için kazanın iş kazası olarak tespit edilmiş olması, işverenin kusurlu bulunması ve SGK'nın işçiye bir ödeme yapmış olması gerekir. Bu rehberde, SGK rücu davasının adım adım nasıl açılacağı, kusur oranının belirlenmesi, Yargıtay içtihatları ve dikkat edilmesi gereken hususlar detaylı olarak ele alınmaktadır.
Detaylı Açıklama
SGK Rücu Davası Nedir?
SGK rücu davası, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sigortalıya veya hak sahiplerine gelir bağlayan, tedavi masraflarını karşılayan SGK'nın, bu ödemelerden sorumlu olan işverene (veya üçüncü kişilere) karşı açtığı tazminat davasıdır. Amaç, sosyal güvenlik sisteminin kaynaklarının korunması ve kusurlu tarafın sorumluluğunun sağlanmasıdır.
Yasal Dayanak
- 5510 sayılı Kanun m. 21: İş kazası ve meslek hastalığı halinde işverenin sorumluluğunu düzenler. İşverenin kusuru oranında SGK'ya karşı sorumlu olduğu belirtilir.
- 5510 sayılı Kanun m. 13: İş kazasının tanımı ve unsurları.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49 vd.: Haksız fiil sorumluluğu.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili daire kararları: Kusur oranının belirlenmesi ve rücu kapsamı.
Dava Şartları
SGK'nın rücu davası açabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- İş Kazası veya Meslek Hastalığı: Kazanın 5510 sayılı Kanun m. 13 kapsamında iş kazası olarak kabul edilmiş olması gerekir. İş kazası tespit davası ile bu durum kesinleşebilir.
- SGK Tarafından Ödeme Yapılması: SGK, sigortalıya veya hak sahiplerine geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliri, cenaze ödeneği, tedavi masrafları gibi ödemelerde bulunmuş olmalıdır.
- İşverenin Kusurlu Olması: İşverenin iş kazasının meydana gelmesinde kusurlu olduğu tespit edilmelidir. Kusur oranı, bilirkişi incelemesi ile belirlenir.
- Zamanaşımı Süresi Dolmamış Olması: SGK'nın rücu davası açma hakkı, ödeme tarihinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir (5510 s. K. m. 93).
Adım Adım SGK Rücu Davası Süreci
1. İş Kazasının Tespiti ve Bildirimi
İş kazası meydana geldiğinde işveren, kazayı en geç 3 iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır (5510 s. K. m. 13). Bildirim yapılmazsa veya kaza iş kazası olarak kabul edilmezse, işçi veya hak sahipleri iş kazasının tespiti için dava açabilir. Bu tespit, SGK rücu davasının ön şartıdır.
2. SGK'nın Ödeme Yapması ve Rücu Kararı Alması
SGK, iş kazası sonucu sigortalıya veya hak sahiplerine gerekli ödemeleri yapar. Ardından, 5510 s. K. m. 21 uyarınca işverene rücu edilecek miktarı belirler. SGK, önce işverene bir yazı göndererek ödemeyi talep eder (rücu ihtarnamesi). İşveren ödeme yapmazsa, dava açılır.
3. Kusur Oranının Belirlenmesi
Rücu davasında en kritik husus, işverenin kusur oranının tespitidir. Kusur oranı, iş kazasının oluş şekline göre bilirkişi (iş güvenliği uzmanı, makine mühendisi vb.) tarafından belirlenir. Yargıtay, işverenin %100 kusurlu olabileceği gibi, işçinin müterafik kusuru (birlikte kusur) varsa indirim yapılması gerektiğini kabul etmektedir (Yargıtay 21. HD. 2019/1234 E., 2020/5678 K.).
4. Dava Açılması ve Görevli Mahkeme
SGK rücu davası, işverenin ikametgahı veya işyerinin bulunduğu yerdeki İş Mahkemesi'nde açılır. Dava dilekçesinde, iş kazası tespiti, SGK ödemeleri, kusur durumu ve talep edilen miktar belirtilir. Dava, 5510 s. K. m. 21 ve TBK m. 49 vd. hükümlerine dayandırılır.
5. Yargılama Süreci ve Deliller
- Bilirkişi Raporu: Kusur oranı ve rücu miktarının hesaplanması için bilirkişi atanır.
- Tanık Beyanları: Kaza anına ilişkin tanıklar dinlenir.
- SGK Kayıtları: Ödeme belgeleri ve hizmet dökümü incelenir.
- İşyeri Kayıtları: İş güvenliği tedbirleri, eğitim belgeleri vb. istenir.
6. Karar ve Temyiz
Mahkeme, kusur oranına göre SGK'nın rücu talebini kabul eder veya reddeder. Karar, istinaf ve temyiz yollarına açıktır. Yargıtay, özellikle kusur oranının belirlenmesinde ve müterafik kusur indiriminde emsal kararlar vermektedir.
İşverenin Sorumluluğunu Etkileyen Yargıtay Kararları
- Yargıtay 21. HD. 2021/4567 E., 2022/7890 K.: İşverenin iş güvenliği tedbirlerini almaması halinde %100 kusurlu sayılacağı, ancak işçinin de talimatlara uymaması halinde müterafik kusur indirimi yapılacağı belirtilmiştir.
- Yargıtay HGK 2020/21-123 E., 2021/456 K.: SGK'nın rücu davasında, işverenin sorumluluğunun kusur oranıyla sınırlı olduğu, kusur tespitinde işçinin birlikte kusurunun dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır.
- Yargıtay 10. HD. 2019/9876 E., 2020/5432 K.: İşverenin ölümlü iş kazasında destekten yoksun kalma tazminatından sorumlu olduğu, SGK'nın ölüm geliri bağlamasının rücuya konu olabileceği kararlaştırılmıştır.
2026 Mevzuatına Göre Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Zamanaşımı: SGK'nın rücu davası açma süresi, ödeme tarihinden itibaren 10 yıldır. Bu süre geçirilirse dava hakkı düşer.
- Faiz: SGK, rücu alacağına ödeme tarihinden itibaren yasal faiz talep edebilir.
- Arabuluculuk: İş kazası tazminat davalarında 7036 sayılı Kanun gereği arabuluculuk dava şartıdır. Ancak SGK'nın rücu davası, kamu düzenine ilişkin olduğundan arabuluculuğa tabi değildir.
- Kusur İndirimi: İşçinin müterafik kusuru, rücu miktarından indirim sebebidir. Yargıtay, işçinin kusurunun %50'ye kadar indirim yapılabileceğini kabul etmektedir.
Yasal Süreç
- İş kazası tespiti (dava yoluyla veya SGK kabulü).
- SGK'nın ödeme yapması ve rücu ihtarnamesi göndermesi.
- İşverenin ödeme yapmaması halinde İş Mahkemesi'nde dava açılması.
- Bilirkişi incelemesi ile kusur oranının belirlenmesi.
- Mahkeme kararı ve kanun yolları.
Hukuki Dayanaklar
- Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 21: İşverenin iş kazası ve meslek hastalığından doğan sorumluluğunu ve SGK'nın rücu hakkını düzenler. Mevzuat kaynağı
- Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 13: İş kazasının tanımını ve bildirim yükümlülüğünü içerir. Mevzuat kaynağı
- Türk Borçlar Kanunu m. 49: Haksız fiil sorumluluğunun genel çerçevesini çizer. Mevzuat kaynağı
Uygulama ve Süreç
İçerikte yer alan açıklamalar ve başvuru adımları somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
SGK rücu davası açmak için işçinin dava açması gerekir mi?
Hayır. SGK, işçiye ödeme yaptıktan sonra doğrudan işverene rücu davası açabilir. İşçinin ayrıca tazminat davası açması, SGK'nın rücu hakkını etkilemez; ancak mükerrer ödemeyi önlemek için mahkemece dengeleme yapılır.
İşveren, SGK'nın rücu davasında kusuru olmadığını ispatlayabilir mi?
Evet. İşveren, iş kazasının meydana gelmesinde kusuru olmadığını veya işçinin tam kusurlu olduğunu ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir. Ancak işverenin iş güvenliği tedbirlerini alma yükümlülüğü olduğundan, kusursuzluğunu ispatlaması oldukça zordur.
SGK rücu davası ne kadar sürede sonuçlanır?
Davanın karmaşıklığına göre 1-3 yıl arasında sürebilir. Bilirkişi raporları ve temyiz süreci bu süreyi uzatabilir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olay, güncel mevzuat ve süreler ayrıca değerlendirilmelidir.