TMK m. 166 — Evlilik Birliğinin Sarsılması
Aile Hukuku · Kanun maddesi · Son güncelleme: 21 Ağustos 2026
Genel Bakış
Türk Medeni Kanunu (TMK)
Madde Numarası
Madde 166 — Evlilik Birliğinin Sarsılması
Güncel Kanun Metni
> Madde 166- *Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.* > > *Yukarıdaki fıkrada belirtilen hâllerde, davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bununla beraber bu itiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilir.* > > *Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.* > > *Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak üç yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.*
Sade Açıklama
TMK'nın 166. maddesi, halk arasında şiddetli geçimsizlik veya genel boşanma sebebi olarak bilinen hükümdür. Kanun koyucu, evliliğin devam etmesinin taraflar ve toplum açısından artık bir anlam ifade etmediği durumlarda boşanma imkanı tanımıştır. Madde dört fıkradan oluşur:
- Genel Geçimsizlik: Eşler arasında fikri, ruhi veya fiziksel uyumsuzluk nedeniyle ortak yaşam çekilmez hale gelmişse dava açılabilir.
- Kusurlu Eşin Davası: Davayı açan eş daha kusurlu olsa dahi, evliliğin devamında aile adına bir fayda kalmamışsa hakime boşanma kararı verme yetkisi tanır.
- Anlaşmalı Boşanma: En az 1 yıllık evliliklerde eşlerin mali ve velayet konularında anlaşarak kolayca boşanmalarını düzenler.
- Fiili Ayrılık (Eylemli Ayrılık): Reddedilen bir boşanma davasının kesinleşmesinden itibaren 3 yıl geçmesine rağmen ortak hayat kurulamamışsa, hakim araştırmaya gerek duymadan doğrudan boşanmaya karar verir.
Uygulamadaki Anlamı
Bu madde, Türkiye'deki boşanma davalarının yaklaşık %95'inin dayanağını oluşturur. Özel boşanma sebeplerinin (zina, terk vb.) ispatı çok zor olduğundan, avukatlar davalarını genellikle evlilik birliğinin sarsılması genel sebebine dayandırırlar. Hakime geniş bir takdir yetkisi sunar.
Örnek Olay
Eşine sürekli hakaret eden, ailesiyle görüşmesini engelleyen ve eve maddi katkı sağlamayan kocaya karşı kadın, TMK m. 166 uyarınca boşanma davası açmıştır. Mahkeme, kocanın davranışlarının evlilik birliğini temelinden sarstığına kanaat getirerek tarafların boşanmasına karar vermiştir.
İlgili Dava Türleri
- Çekişmeli Boşanma Davası
- Anlaşmalı Boşanma Davası
- Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma Davası
İlgili Kavramlar
- [Boşanma Davası Nasıl Açılır?](/makale/bosanma-davasi-nasil-acilir)
- [Nafaka Nedir?](/makale/nafaka-nedir)
- Velayet hakkı, Kusur oranları, Protokol.
Hukuki Dayanaklar
Uygulama ve Süreç
Sık Sorulan Sorular
Çekişmeli boşanma davası açabilmek için kanunda öngörülen asgari bir evlilik süresi şartı yoktur; evliliğin ilk gününde dahi çekişmeli dava açılabilir. Ancak anlaşmalı boşanma davası açabilmek için evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması şarttır.