Mirasın Reddi

Mirasın reddi (halk arasında bilinen adıyla reddi miras), Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 605-618 hükümleri uyarınca, yasal veya atanmış mirasçıların, mirasbırakanın ölümüyle kendilerine geçen her türlü hak, alacak, borç ve yükümlülükleri kabul etmek istemediklerini beyan ederek mirasçılık sıfatına son verdikleri tek taraflı bir miras hukuku kurumudur.

Bu kurum, özellikle mirasbırakanın borçlarının mal varlığından (aktifinden) daha fazla olduğu (terkenin borca batık olduğu) durumlarda mirasçıların kendi şahsi mal varlıklarını korumalarını sağlar.

Türleri

Türk Medeni Kanunu, mirasın reddini yapılış şekli ve şartlarına göre ikiye ayırmıştır:

1. Gerçek Red

Mirasçıların kendi özgür iradeleriyle, kanunda öngörülen süre içinde ve usulüne uygun olarak yaptıkları ret beyanıdır (TMK m. 605/1).

Herhangi bir gerekçe gösterme zorunluluğu yoktur.
Ret beyanı, mirasın açıldığı yerdeki Sulh Hukuk Mahkemesine yazılı veya sözlü olarak yapılmalıdır.
Ret beyanının herhangi bir kayda veya şarta bağlanması mümkün değildir; miras ya tamamen kabul edilir ya da tamamen reddedilir (kısmi ret yapılamaz).

2. Hükmi Red

Mirasbırakanın ölümü tarihinde, ödemeden aczi (borca batık olduğu) açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, mirasçıların herhangi bir irade beyanında bulunmasına gerek kalmaksızın miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2).

Bu durumda herhangi bir hak düşürücü süre sınırı yoktur.
Mirasçılar, alacaklıların kendilerine karşı açtığı takiplere karşı her zaman mirasın hükmen reddedildiğini ileri sürebilirler veya sulh/asliye hukuk mahkemesinde bunun tespitini isteyebilirler.

Hak Düşürücü Süreler

Mirasın gerçek reddi için kanun çok sıkı hak düşürücü süreler öngörmüştür (TMK m. 606):

Yasal Mirasçılar İçin: Mirasçıların, mirasbırakanın ölümünü ve kendilerinin mirasçı olduğunu öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde mirası reddetmesi gerekir.
Atanmış Mirasçılar İçin: Mirasbırakanın vasiyetnamesinin kendilerine resmi olarak tebliğ edildiği tarihten itibaren 3 aylık süre başlar.
Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hakimi, mirasçının talebi üzerine bu 3 aylık ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir.

Ret Hakkının Düşmesi

Süre dolmamış olsa bile, mirasçıların bazı davranışları mirasın reddi hakkını tamamen ortadan kaldırır ve mirası kayıtsız şartsız kabul etmiş sayılırlar (TMK m. 610):

3 aylık yasal sürenin hiçbir işlem yapılmadan geçirilmesi,
Mirasçının, miras işlerine olağan yönetim sınırlarını aşacak şekilde karışması (Örn: Miras malını satması, kendi üzerine tescil etmesi),
Mirasbırakana ait malları gizlemesi veya kendine mal etmesi.

Hukuki Sonuçları

Süresi içinde usulüne uygun olarak yapılan mirasın reddinin doğurduğu sonuçlar şunlardır (TMK m. 611):

Mirası reddeden yasal mirasçı, mirasbırakandan önce ölmüş gibi işleme tabi tutulur.
Miras payı, varsa kendi altsoyuna (çocuklarına ve torunlarına) geçer; altsoyu yoksa diğer yasal mirasçılara kalır.
En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse, miras sulh hukuk mahkemesince resmi tasfiye edilir. Tasfiye sonucu geriye bir mal varlığı kalırsa, bu değerler mirası reddetmemiş gibi hak sahiplerine dağıtılır.