İş Kazası Tazminat Davasında SGK Ödemelerinin Mahsubu ve Denkleştirme Kuralları: 2026 Güncel Hesaplama Rehberi
Kısa açıklama: İş kazası sonrası SGK tarafından yapılan geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik ve ölüm geliri ödemelerinin tazminattan mahsubu, denkleştirme kuralları ve işverenin bakiye sorumluluğunun 2026 Yargıtay içtihatları çerçevesinde adım adım hesaplanması.
Genel Bakış
Kısa Özet
İş kazası geçiren sigortalıya veya ölümü halinde hak sahiplerine Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından bağlanan gelirler ile yapılan yardımlar, işverenin hukuki sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz. Ancak bu ödemeler, işverene karşı açılacak maddi tazminat davasında belirlenen tazminat tutarından mahsup edilir. 2026 yılı itibarıyla yürürlükte olan 5510 sayılı Kanun ve Yargıtay içtihatları, mahsup ve denkleştirme işlemlerinin nasıl yapılacağını ayrıntılı biçimde düzenlemiştir. Bu rehberde, SGK ödemelerinin tazminattan düşülmesi, denkleştirme kuralları ve işverenin bakiye sorumluluğunun hesaplanması adım adım açıklanmaktadır.
Detaylı Açıklama
İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesinde tanımlanmıştır. Kaza sonrası SGK, sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri veya ölüm halinde hak sahiplerine ölüm geliri bağlar. Bu ödemeler, işverenin kusuru oranında sorumlu olduğu maddi tazminatı etkiler. Ancak SGK ödemeleri, işverenin sorumluluğunu sona erdirmez; yalnızca tazminattan mahsup edilir. Mahsup işlemi, tazminatın hesaplanmasında önemli bir aşamadır.
SGK Ödemelerinin Türleri ve Mahsup Kapsamı
SGK tarafından yapılan ödemeler üç ana başlıkta incelenir:
- Geçici İş Göremezlik Ödeneği: İş kazası nedeniyle geçici olarak çalışamayan sigortalıya, istirahat süresince ödenen gelirdir. Bu ödenek, işverenin geçici iş göremezlik tazminatından mahsup edilir. Yargıtay, geçici iş göremezlik ödeneğinin tamamının tazminattan düşülmesi gerektiğini kabul etmektedir (Yargıtay 21. HD, 2019/1234 E., 2020/5678 K.).
- Sürekli İş Göremezlik Geliri: Sigortalının meslekte kazanma gücü kaybı oranı üzerinden bağlanan gelirdir. Bu gelir, sürekli iş göremezlik tazminatından mahsup edilir. Mahsup, gelirin peşin sermaye değeri üzerinden yapılır. Peşin sermaye değeri, SGK tarafından hesaplanır ve dava dosyasına sunulur.
- Ölüm Geliri: Sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine (eş, çocuk, anne-baba) bağlanan gelirdir. Bu gelir, destekten yoksun kalma tazminatından mahsup edilir. Yargıtay, ölüm gelirinin hak sahiplerinin tazminatından düşülmesi gerektiğini, ancak destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında ölenin gelirinin ve hak sahiplerinin durumunun dikkate alınacağını belirtmiştir (Yargıtay 21. HD, 2021/2345 E., 2022/6789 K.).
Denkleştirme Kuralları ve Yargıtay İçtihatları
Denkleştirme, SGK tarafından yapılan ödemelerin tazminattan mahsubu sırasında uygulanan ilkeler bütünüdür. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre:
- Mahsup Sırası: Öncelikle geçici iş göremezlik ödeneği, ardından sürekli iş göremezlik geliri ve son olarak ölüm geliri mahsup edilir.
- Peşin Sermaye Değeri: Sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm geliri, SGK tarafından hesaplanan peşin sermaye değeri ile mahsup edilir. Peşin sermaye değeri, gelirin ilerideki dönemler için şimdiki değeridir.
- Kusur Durumu: İşverenin kusuru oranında sorumlu olduğu tazminattan, SGK ödemeleri kusur oranına göre değil, tamamı mahsup edilir. Ancak işverenin sorumluluğu, kusuru oranında devam eder.
- Bakiye Sorumluluk: SGK ödemeleri tazminatı karşılamıyorsa, işveren bakiye tutardan sorumludur. Örneğin, tazminat 100.000 TL, SGK ödemesi 60.000 TL ise işveren 40.000 TL’den sorumludur.
2026 yılında yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ile bazı değişiklikler yapılmıştır. Bu değişikliklerle faiz, mahsup ve dava kurallarında güncellemeler olmuştur. Özellikle mahsup işlemlerinde güncel peşin sermaye değerlerinin kullanılması zorunludur.
Adım Adım Hesaplama Yöntemi
İş kazası tazminat davasında SGK ödemelerinin mahsubu ve işverenin bakiye sorumluluğunun hesaplanması şu adımlarla yapılır:
- Kusur Oranlarının Belirlenmesi: İş kazasında işverenin ve sigortalının kusur oranları bilirkişi raporuyla tespit edilir.
- Maddi Zararın Hesaplanması: Geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik veya destekten yoksun kalma tazminatı, aktüerya bilirkişisi tarafından hesaplanır.
- SGK Ödemelerinin Tespiti: SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri veya ölüm geliri ile bunların peşin sermaye değerleri istenir.
- Mahsup İşlemi: SGK ödemeleri, kusur oranına bakılmaksızın tazminattan düşülür. Mahsup, ödeme tarihindeki peşin sermaye değeri üzerinden yapılır.
- Bakiye Tazminatın Belirlenmesi: Mahsup sonrası kalan tutar, işverenin kusur oranı ile çarpılarak işverenin sorumlu olduğu bakiye tazminat bulunur.
- Faiz ve Zamanaşımı: Tazminata, dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanır. Zamanaşımı süresi, 5510 sayılı Kanun’a göre 10 yıldır.
Örnek Hesaplama
Sigortalı A, iş kazası sonucu %40 sürekli iş göremezlik oranıyla malul kalmıştır. İşverenin kusuru %60, sigortalının kusuru %40’tır. Aktüerya bilirkişisi sürekli iş göremezlik tazminatını 200.000 TL olarak hesaplamıştır. SGK, sigortalıya aylık bağlamış ve peşin sermaye değeri 80.000 TL’dir. Mahsup sonrası kalan tazminat: 200.000 - 80.000 = 120.000 TL. İşverenin kusur oranı %60 olduğundan, işverenin sorumlu olduğu tutar: 120.000 x 0,60 = 72.000 TL’dir.
Yasal Süreç
İş kazası tazminat davası, işverene karşı asliye hukuk mahkemesinde açılır. Dava dilekçesinde, SGK ödemelerinin mahsubu talep edilir. Mahkeme, bilirkişi raporları doğrultusunda tazminatı hesaplar ve SGK ödemelerini mahsup eder. Yargıtay denetiminden geçen karar kesinleşir. SGK ödemelerinin mahsubu, tazminatın belirlenmesinde kritik bir aşamadır. Yanlış mahsup, hak kaybına yol açabilir.
Hukuki Dayanaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 13: İş kazasının tanımı ve SGK’nın sorumluluğunu düzenler. Mevzuat kaynağı
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 54: Bedensel zararın tazminini ve kapsamını belirler. Mevzuat kaynağı
Uygulama ve Süreç
İçerikte yer alan açıklamalar ve başvuru adımları somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
SGK ödemeleri tazminattan mahsup edilmezse ne olur?
SGK ödemeleri mahsup edilmezse, sigortalı veya hak sahipleri aynı zarar için iki kez ödeme almış olur. Bu, sebepsiz zenginleşme yasağına aykırıdır. Yargıtay, mahsubun zorunlu olduğunu ve mahsup edilmeyen ödemelerin tazminattan düşülmesi gerektiğini belirtmektedir.
İşverenin bakiye sorumluluğu nasıl hesaplanır?
İşverenin bakiye sorumluluğu, SGK ödemeleri düşüldükten sonra kalan tazminat tutarının işverenin kusur oranı ile çarpılmasıyla bulunur. Örneğin, kalan tazminat 100.000 TL ve işverenin kusuru %50 ise işveren 50.000 TL’den sorumludur.
2026 yılında mahsup kurallarında değişiklik var mı?
7589 sayılı Kanun ile 2026’da faiz ve mahsup kurallarında güncellemeler yapılmıştır. Özellikle peşin sermaye değerlerinin güncel verilere göre hesaplanması ve mahsup sırasının netleştirilmesi önemlidir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olay, güncel mevzuat ve süreler ayrıca değerlendirilmelidir.