İcra Hukuk Mahkemesi

İcra hukuk mahkemesi, icra ve iflas dairelerinin işlemlerinin hukuka uygunluğunu denetlemek, bu dairelerin işlemlerine karşı yapılan şikayetleri karara bağlamak ve icra hukuku kapsamında kanunun kendisine verdiği özel dava ve işleri çözmekle görevli, ilk derece ihtisas mahkemesidir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) uyarınca kurulmuştur.

İcra hukuk mahkemesi, genel anlamda maddi hukuka ilişkin uyuşmazlıkları (bir alacağın gerçekten var olup olmadığını kapsamlıca) incelemez; yargılamayı şekli hukuk kurallarına ve icra dosyasındaki belgelere göre yürütür.

Başlıca Görev ve Yetkileri

İcra hukuk mahkemelerinin görev alanı icra takibinin sağlıklı yürümesi ve hak ihlallerinin önlenmesi amacıyla sınırlandırılmıştır:

Şikayet Başvurularını İncelemek: İcra müdürünün kanuna aykırı veya hakkın yerine getirilmesini sebepsiz yere geciktiren işlemlerine karşı yapılan şikayetleri (İİK madde 16) karara bağlamak.
İtirazın Kaldırılması Davaları: Genel haciz yoluyla takipte borçlunun ödeme emrine itiraz etmesi üzerine, alacaklının elinde kanunda sayılan belirli belgeler (noter senedi, imzalı belge vb.) varsa itirazın kesin veya geçici olarak kaldırılmasını karara bağlamak.
Kambiyo Takiplerindeki İtirazlar: Bono, çek veya poliçeye dayalı takiplerde borçlunun yaptığı imzaya itiraz ve borca itiraz başvurularını inceleyip karara bağlamak.
İstihkak Davaları: Haczedilen bir malın borçluya değil, üçüncü bir kişiye ait olduğu iddiasıyla açılan mülkiyet uyuşmazlığı davalarına bakmak.
İcranın Geri Bırakılması: İlamlı takiplerde (mahkeme kararlarında) borcun sonradan itfa edildiği (ödendiği) veya zamanaşımına uğradığı iddialarını incelemek.
Satış Şeklinin Belirlenmesi: İcra müdürlüğünün İİK 121. maddesi kapsamında sorduğu, borçluya ait hisseli veya miras kalan malların satış yöntemine karar vermek ve alacaklıya yetki belgesi düzenlemek.

Yargılama Usulü ve Kararların Niteliği

İcra hukuk mahkemelerindeki yargılama, genel hukuk mahkemelerinden farklı kurallara tabidir:

Basit Yargılama Usulü: Bu mahkemelerde basit yargılama usulü uygulanır. Dilekçeler aşaması dava ve cevap dilekçesinden oluşur; ikinci dilekçeler (replik ve düplik) verilmez.
Dosya Üzerinden İnceleme: Kanun gereği duruşma yapılması zorunlu olmayan işlerde (örneğin bazı şikayetlerde) hakim, tarafları çağırmadan doğrudan **dosya (evrak) üzerinden** karar verebilir.
Maddi Anlamda Kesin Hüküm Oluşturmaması: İcra hukuk mahkemesinin alacağın varlığı veya yokluğu hakkında verdiği kararlar kural olarak maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez. Örneğin; mahkemenin "itirazın kaldırılmasına" karar vermesi, borçlunun genel mahkemede (Asliye Hukuk vb.) menfi tespit davası açarak borçsuz olduğunu kanıtlamasına engel değildir.

Süreler ve İtiraz Yolu

İcra müdürlüğünün işlemlerine karşı mahkemeye yapılacak şikayet süresi, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gündür. Kamu düzenine aykırılık veya bir hakkın yerine getirilmemesi durumlarında şikayet süreye tabi değildir (süresizdir).
İcra Hukuk Mahkemesi'nin verdiği kararlara karşı olağan kanun yolu olarak **istinaf** (Bölge Adliye Mahkemesi) başvurusunda bulunulabilir. İstinaf süresi kararın tefhim veya tebliğinden itibaren 2 haftadır. Kanunda belirtilen parasal sınırın altındaki kararlar ise kesindir.