UYAP
UYAP (açılımı: Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi), Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı tarafından geliştirilen; adli, idari ve askeri tüm yargı birimlerini, icra dairelerini, ceza infaz kurumlarını ve bakanlık merkez teşkilatını tek bir ağ altında toplayan merkezi bir e-devlet ve otomasyon sistemidir.
Sistem, kağıtsız ofis ortamını hedefleyerek yargı süreçlerini hızlandırmayı, maliyetleri düşürmeyi, şeffaflığı sağlamayı ve yargıya erişimi kolaylaştırmayı amaçlayan bir kamu hukuku bilişim altyapısıdır.
Gelişimi ve Hukuki Altyapısı
UYAP projeleri 2000'li yılların başında etaplar halinde (UYAP-I ve UYAP-II) hayata geçirilmiştir. Sistemin tam anlamıyla hukuki bir geçerlilik kazanması ve yaygınlaşması, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ve İcra ve İflas Kanunu'nda yapılan dijital dönüşüm düzenlemeleri ile Elektronik İmza Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle sağlanmıştır. Günümüzde yargılamaya ilişkin tüm tutanaklar, kararlar ve dilekçeler UYAP üzerinde güvenli elektronik imza ile imzalanmaktadır.
Temel Portallar
UYAP, sisteme dahil olan farklı paydaşların ihtiyaçlarına göre özelleştirilmiş alt portallar üzerinden hizmet vermektedir:
- Vatandaş Portalı: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının, tarafı oldukları adli, idari veya icra dava dosyalarını T.C. kimlik numaraları ve e-Devlet şifreleri ile internet üzerinden inceleyebildikleri, dava açabildikleri ve harç ödeyebildikleri portaldır.
- Avukat Portalı: Avukatların adliyeye gitmelerine gerek kalmaksızın, elektronik imza kullanarak Türkiye genelindeki davalarını takip edebildikleri, sisteme dilekçe ve delil sunabildikleri, harç ve masraf yatırabildikleri profesyonel arayüzdür.
- Kurum Portalı: Kamu kurum ve kuruluşlarının, kendi iş ve işlemleriyle ilgili hukuki süreçleri ve dava dosyalarını dijital ortamda takip etmelerini sağlayan portaldır.
- Bilirkişi ve Arabulucu Portalları: Yargılamada görev alan bilirkişiler ile arabuluculuk süreçlerini yürüten arabulucuların kendilerine atanan dosyaları inceledikleri ve rapor/tutanak teslim ettikleri sistemlerdir.
Teknik Özellikleri ve Entegrasyonlar
UYAP, adli işlemlerin güvenilirliğini artırmak amacıyla Türkiye'deki birçok merkezi veri tabanı ile entegre çalışmaktadır:
- MERNİS Entegrasyonu: Kişilerin güncel adres ve nüfus bilgilerinin otomatik çekilmesini sağlar.
- TAKBİS Entegrasyonu: Tapu ve Kadastro verilerine erişilerek icra ve mülkiyet tespit işlemlerinin saniyeler içinde yapılmasına imkan tanır.
- EGM ve GİB Entegrasyonları: Araç tescil (EGM) ve vergi dairesi (GİB) verileri sayesinde özellikle icra dairelerinde sorgulama ve e-haciz işlemleri elektronik olarak yürütülür.
- SMS Bilgi Sistemi: Dava taraflarına ve avukatlara, dosyalarındaki gelişmelerin (duruşma günü, karar verilmesi, keşif vb.) otomatik olarak kısa mesajla bildirilmesini sağlayan ücretli bir servis alt yapısına sahiptir.