Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (kısaca SMMM), gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, defterlerini tutmak, mali tablolarını ve vergi beyannamelerini düzenlemek; işletmecilik, muhasebe, finans ve vergi mevzuatı alanlarında danışmanlık ve denetim yapmak üzere kanunla yetkilendirilmiş ruhsatlı meslek mensubudur.[1]
Türkiye'de mali müşavirlik mesleğinin temel icra organı olan SMMM'ler, hem işletmelerin mali ve vergisel süreçlerini kanunlara uygun şekilde yürütmekte hem de vergi idaresi ile mükellef arasında kamusal bir köprü işlevi görmektedir.
Yasal Dayanak ve Meslek Kuruluşu
SMMM unvanı, yetkileri ve sorumlulukları 13 Haziran 1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile düzenlenmiştir.
- Meslek Odası: Mesleği serbest veya bağımlı olarak icra edebilmek için faaliyette bulunulan ildeki Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasına (SMMMO) kayıtlı olmak zorunludur.
- Üst Birlik: Mesleğin Türkiye genelindeki yürütme, denetim ve disiplin üst mercii kamu kurumu niteliğindeki TÜRMOB'dur (Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği).
- Tarihsel Not: 2008 yılında yapılan mevzuat değişikliğiyle daha önce alt kademe meslek grubu olarak düzenlenen "Serbest Muhasebecilik" (SM) unvanına yeni girişler durdurulmuş, mevcut meslek mensuplarına sınav ve eğitimle SMMM unvanına geçiş hakkı tanınarak meslek SMMM çatısı altında birleştirilmiştir.
Mesleğe Giriş Şartları
SMMM ruhsatı alabilmek 3568 sayılı Kanun uyarınca sıkı aşamalara bağlanmıştır:
- Eğitim Şartı: Hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, kamu yönetimi veya siyasal bilimler alanlarında en az lisans düzeyinde üniversite diplomasına sahip olmak.
- Staja Başlama Sınavı (SGS): TÜRMOB ve ÖSYM tarafından merkezi olarak düzenlenen staja başlama sınavından en az 60 puan alarak başarılı olmak.
- Zorunlu Staj: Yeminli mali müşavir veya SMMM gözetiminde ya da bürosunda kesintisiz 3 yıl fiili staj yapmak (ilgili alanlarda yüksek lisans yapmış olanların bu eğitimi staj süresinden 1 yıl sayılır).
- SMMM Yeterlilik Sınavı: Staj süresi bitiminde Finansal Muhasebe, Vergi Mevzuatı, Muhasebe Denetimi, Maliyet Muhasebesi, Finansal Tablolar Analizi, Meslek Hukuku ve Ticaret Hukuku olmak üzere 7 ana dersten oluşan yeterlilik sınavını başarıyla geçmek.
- Ruhsat ve Tescil: Ruhsat harcını yatırıp odaya kaydolarak ruhsatnamesini teslim almak.
Görev ve Yetki Kapsamı
3568 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca bir SMMM'nin başlıca yetkileri şunlardır:
- Defter Tutma ve Beyan: Gerçek ve tüzel kişilere ait işletmelerin yasal defterlerini tutmak, bilanço ve gelir tablosu gibi finansal raporlarını oluşturmak, vergi ve sosyal güvenlik beyannamelerini tanzim edip imzalamak.
- Sistem Kurma ve Müşavirlik: İşletmelerin iç kontrol ve muhasebe sistemlerini tasarlamak, mali mevzuat, sermaye piyasası ve vergi uygulamaları konularında sürekli danışmanlık hizmeti sunmak.
- Denetim ve İnceleme: Belgeler üzerinde tahlil ve incelemeler yaparak mali durum raporları hazırlamak, sermaye artırımı, şirket birleşmesi ve bölünmesi gibi özel amaçlı tespit raporlarını tanzim etmek.
- Bilirkişilik ve Tahkim: Mahkemeler ve icra daireleri nezdinde mali konularda bilirkişilik, hakemlik ve kayyımlık görevlerini yerine getirmek.
Yeminli Mali Müşavir (YMM) ile Karşılaştırma
| Kriter | Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) | Yeminli Mali Müşavir (YMM) |
|---|---|---|
| Yasal Defter Tutma | Serbestçe defter tutabilir ve büro işletebilir | Kesinlikle defter tutamaz; muhasebe bürosu açamaz |
| Vergi Tasdik Yetkisi | Vergi beyannamesi tasdik (tam tasdik) yetkisi yoktur | Beyannameleri ve mali tabloları tasdik yetkisi vardır |
| Mesleki Kıdem Şartı | Staj ve yeterlilik sınavı ile doğrudan kazanılır | En az 10 yıl fiilen SMMM'lik yapmış olma şartı aranır |
| Faaliyet Alanı | Muhasebe, mali kayıt ve mali müşavirlik | Denetim, teftiş ve vergi tasdiki |
Mesleki Yasaklar ve Sorumluluklar
Yasaklar
- Ticari Faaliyet Yasağı: SMMM'ler Türk Ticaret Kanunu anlamında tacir olamaz, ticaret yapamaz ve şirketlerin yönetim kurulu başkanlığı veya murahhas üyeliği gibi icrai görevlerini üstlenemezler.
- Bağımlılık ve Büro Ayrımı: Bir işverene hizmet akdiyle bağlı olarak bordrolu çalışan SMMM'ler kendi adlarına serbest meslek bürosu açamaz ve dışarıya mükellefiyet hizmeti veremezler.
- Haksız Rekabet ve Reklam Yasağı: Tabelalarda, basılı evraklarda ve internet ortamında haksız rekabete yol açacak reklam veya asgari ücret tarifesinin altında fiyat teklifinde bulunamazlar.
Cezai ve Mali Sorumluluk
- Vergi Ziyaı Sorumluluğu (VUK Mükerrer m. 227): SMMM'ler imzaladıkları vergi beyannamelerinde yer alan bilgilerin yasal defter ve belgelere uygunluğundan sorumludur. Kasıt veya ihmal sebebiyle doğan vergi ziyaında mükellefle birlikte müteselsilen sorumlu tutulurlar.
- Kamu Görevlisi Sıfatı (3568 m. 47): SMMM'ler görevleri sırasında veya görevleri dolayısıyla işledikleri suçlar ile kendilerine karşı işlenen suçlarda Türk Ceza Kanunu uygulamasında kamu görevlisi sayılırlar.
Diğer Alanlardaki Fonksiyonları
- Konkordato Komiseri: Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından yürütülen konkordato süreçlerinde heyet atanması hâlinde heyet üyelerinden birinin SMMM, YMM veya bağımsız denetçi olması kanuni zorunluluktur.
- Bağımsız Denetçi: SMMM ruhsatına sahip meslek mensupları, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yapılan sınav ve tescil şartlarını sağlayarak sermaye şirketlerinin finansal tablolarını denetleyen bağımsız denetçi unvanını alabilirler.
Ayrıca Bakınız
Kaynakça
- ↑ 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu. *T.C. Resmî Gazete*, Sayı: 20194, 13 Haziran 1989.