Ticaret Bakanlığı

Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı, Türkiye'nin iç ve dış ticaret politikasının belirlenmesi, yürütülmesi, gümrük hizmetlerinin sağlanması, tüketici haklarının korunması ve piyasa gözetiminin gerçekleştirilmesinden sorumlu olan bakanlıktır.

Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'ne geçiş sürecinde, 2018 yılında yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Ekonomi Bakanlığı'nın birleştirilmesiyle kurulmuştur.

Tarihçe

Ticaret ve gümrük idaresi, cumhuriyet tarihi boyunca çeşitli kurumsal yapılandırmalardan geçmiştir:

• Ticaret Vekâleti (1920): Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti'nin ilk döneminde iç ve dış ticaret işlerini yürütmek üzere kurulmuştur.
• Gümrük ve İnhisarlar Vekâleti (1931): Gümrük ve tekel idaresi için özel bir bakanlık oluşturulmuştur.
• Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (1971): Sanayi ve iç ticaret işleri uzun yıllar bu çatı altında yürütülmüştür.
• Dış Ticaret ve Gümrüklerin Ayrılması (1990'lar - 2000'ler): Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM) ve Gümrük Müsteşarlığı gibi doğrudan Başbakanlığa bağlı bağımsız kurumlar oluşturulmuştur.
• 2011 Yeniden Yapılanması: 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı ile birlikte yeniden yapılandırılmıştır.
• 2018 Birleşmesi: 10 Temmuz 2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle iki bakanlık mevcut "Ticaret Bakanlığı" adıyla tek çatı altında bir araya getirilmiştir.

Görev ve Yetkileri

Bakanlığın temel görev alanları 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmiştir:

• İç ve dış ticaretin ülke menfaatlerine uygun şekilde gelişmesini sağlamak, politikalar üretmek.
• Gümrük mevzuatını uygulamak, sınır kapılarını yönetmek, kaçakçılıkla mücadele faaliyetlerini yürütmek.
• Tüketicinin korunması ve piyasa gözetimi politikalarını belirlemek ve uygulamak.
• Haksız fiyat artışları, stokçuluk ve iç piyasa tekelleşmelerini denetlemek.
• Elektronik ticaret (e-ticaret) alanını düzenlemek, denetlemek ve veri tabanlarını yönetmek.
• İhracat teşviklerini planlamak, yürütmek ve uluslararası ticari anlaşmaları müzakere etmek.
• Şirketler hukuku kapsamındaki ticari sicil işlemlerini ve esnaf/sanatkâr birliklerini denetlemek.

Teşkilat Yapısı

Hizmet Birimleri

Bakanlık bünyesindeki ana hizmet birimleri şunlardır:

• Gümrükler Genel Müdürlüğü: Gümrük işlemlerinin mevzuata uygun yürütülmesini sağlar.
• Gümrük Muhafaza Genel Müdürlüğü: Sınırlarda ve denizlerde gümrük kaçakçılığı ile mücadeleyi organize eder.
• İç Ticaret Genel Müdürlüğü: Şirket kuruluşları, ticaret sicili, haller ve perakende ticaretin düzenlenmesini yürütür.
• Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü: Tüketici haklarının korunması, Tüketici Hakem Heyetleri koordinasyonu ve aldatıcı reklam denetimlerinden sorumludur.
• İhracat Genel Müdürlüğü: İhracat destekleri, pazar araştırmaları ve ihracatı artırmaya yönelik politikaları yönetir.
• İthalat Genel Müdürlüğü: İthalat rejimleri, dampinge karşı önlemler ve koruma tedbirlerini düzenler.
• Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü: İkili ticari ilişkileri ve serbest ticaret anlaşmalarını yürütür.

Taşra ve Yurt Dışı Teşkilatı

• Taşra Teşkilatı: 81 ilde faaliyet gösteren İl Ticaret Müdürlükleri ile sınır kapıları ve limanlarda kurulu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerinden oluşur.
• Yurt Dışı Teşkilatı: Türkiye'nin büyükelçilik ve başkonsoloslukları bünyesindeki Ticaret Müşavirlikleri ve Ataşelikleri aracılığıyla faaliyet gösterir.

Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar

• Rekabet Kurumu (İlişkili)
• Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) (İlgili)

Tüketici Alanındaki Uygulamaları

Ticaret Bakanlığı, tüketici hukuku alanında doğrudan idari yaptırım uygulama yetkisine sahiptir:

• 6502 sayılı Kanun kapsamında faaliyet gösteren il ve ilçe tüketici hakem heyetlerinin bütçe ve idari altyapısını karşılar.
• Reklam Kurulu vasıtasıyla yanıltıcı ticari reklam ve haksız ticari uygulamalara idari para ve durdurma cezaları uygular.
• E-ticarette güven damgası ve Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi (ETBİS) altyapılarını yönetir.

Ayrıca Bakınız

• Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü
• Tüketici Hakem Heyeti
• Mesafeli sözleşme
• Rekabet Kurumu