Katılma Rejimi

Katılma rejimi (hukuktaki tam adıyla edinilmiş mallara katılma rejimi), evlilik birliği devam ettiği sürece eşlerin kendi emekleriyle satın aldıkları tüm malvarlıklarının, boşanma veya ölüm durumunda yarı yarıya paylaşılmasını öngören yasal mal rejimi türüdür.

Türk Medeni Kanunu'na (TMK) göre, 1 Ocak 2002 tarihinden sonra evlenen veya evlenirken aralarında özel bir mal sözleşmesi (mal ayrılığı sözleşmesi vb.) yapmayan tüm çiftler, kanunen otomatik olarak bu rejime tabi olurlar. Bu sistemin temel felsefesi, evlilik içindeki maddi birikimlerin arkasında her iki eşin de (ister çalışarak para kazansın, ister ev hanımı olarak ev içi emek versin) eşit hakkı olduğunu kabul etmektir.

Sistemin Temel İşleyişi ve Mal Grupları

Katılma rejiminde, evlilik boyunca sahip olunan tüm varlıklar kanunen iki net gruba ayrılır. Tasfiye (bkz: mal rejimi tasfiyesi) aşamasında sadece birinci gruptaki mallar bölüşülür:

1. Edinilmiş Mallar (Yarı Yarıya Paylaşılanlar)

Evlilik birliği kurulduktan sonra eşlerin çalışarak, emek harcayarak veya karşılığını vererek elde ettikleri tüm mal ve değerlerdir. Tapunun veya ruhsatın kimin üzerine yazıldığının hiçbir önemi yoktur; tamamı ortak kabul edilir:

• Çalışma karşılığı alınan maaşlar, ücretler ve mesleki kazançlar.
• Sosyal güvenlik kurumlarının (SGK vb.) ödediği emekli ikramiyeleri, iş göremezlik tazminatları.
• Evlilik süresince maaş veya birikimle satın alınan ev, araba, arsa, şirket hisseleri.
• Kişisel malların evlilik içinde getirdiği gelirler (Örn: Evlenmeden önce sahip olduğunuz bir dairenin, evlilik süresince bankada biriken kira gelirleri ortaktır).

2. Kişisel Mallar (Paylaşılmayan, Sahibine Kalanlar)

Eşlerin üzerinde diğer eşin hiçbir hakkı veya emeği bulunmayan, tamamen şahsi olan varlıklardır. Boşanmada bu mallara dokunulamaz:

• Eşlerden birine anne veya babasından kalan tüm miraslar (Bkz: tereke).
• Evlilik öncesinde (bekarlık döneminde) satın alınmış olan tüm mallar ve paralar.
• Karşılıksız olarak yapılan bağışlamalar, piyango ikramiyeleri veya düğünde takılan takılar (bkz: ziynet alacağı).
• Yaşanılan bir kaza veya haksızlık sonrası mahkemeden kazanılan manevi tazminat paraları.
• Tamamen kişisel kullanıma yarayan eşyalar (Kıyafetler, şahsi takılar, mesleki aletler).

Hakların Hesaplanması: Artık Değer Alacağı

Evlilik boşanma ile sona erdiğinde, her eş kendi üzerindeki "edinilmiş malların" listesini çıkarır.

• Bu malların toplam değerinden, o mallar için yapılmış olan borçlar düşülür.
• Geriye kalan net değere hukukta **"Artık Değer"** denir.
• Eşlerden her biri, diğer eşin elinde kalan artık değerin yarısı (%50'si) üzerinde alacak hakkına sahip olur. Buna **"Katılma Alacağı"** denir. Paylaşım malın kendisinin (örn: tapunun yarısının) verilmesi şeklinde değil, malın güncel değerinin yarısının nakit para olarak ödenmesi şeklinde gerçekleşir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

• Görevli Mahkeme: Edinilmiş mallara katılma rejiminden doğan tüm alacak ve paylaşım davalarında görevli mahkeme kesin olarak ihtisas mahkemesi olan Aile Mahkemesidir.
• Yetkili Mahkeme: Eşlerin boşanma davasının görüldüğü yer veya davalı olan eşin oturduğu yer mahkemesidir.