Geçici Mühlet

Geçici mühlet, konkordato talebinde bulunan borçlunun sunduğu kanuni belgelerin eksiksiz olduğunun tespiti üzerine, mahkemece borçlunun mal varlığını korumak, mali tablosunu denetlemek ve projesinin başarıya ulaşıp ulaşamayacağını araştırmak amacıyla derhâl verilen ilk aşama yasal koruma ve inceleme süresidir.

Bu kurum, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) çerçevesinde borçluyu ani icra baskılarından ve haciz tehditlerinden koruyarak, atanacak konkordato komiseri vasıtasıyla şirketin/borçlunun mali röntgeninin çekilmesini ve kesin mühlet evresine geçiş için gerekli zeminin hazırlanmasını sağlar.

Yasal Dayanak ve Görevli Mahkeme

Geçici mühlet müessesesi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 287. maddesinde düzenlenmiştir.

• Görevli Mahkeme: Geçici mühlet talebini incelemeye, mühlet kararı vermeye ve bu süreyi uzatmaya yetkili ve görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir.
• Tensiben Karar Alma İlkesi: Mahkeme, İİK m. 286'da sayılan belgelerin (konkordato ön projesi, bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, defterler, alacaklılar listesi ve makul güvence veren bağımsız denetim raporu) dosyada mevcut olduğunu tespit ettiği takdirde, esasa ve projenin başarı şansına dair derinlemesine bir inceleme yapmaksızın derhâl geçici mühlet kararı vermek zorundadır.

Süreler ve Uzatma

• Temel Süre: Mahkemece borçluya ilk etapta 3 aylık geçici mühlet verilir.
• Uzatma: Bu üç aylık süre dolmadan önce, konkordato komiserinin veya borçlunun gerekçeli talebi üzerine mahkemece geçici mühlet en fazla 2 ay daha uzatılabilir.
• Azami Süre: Geçici mühletin toplam süresi hiçbir hâlükârda 5 ayı geçemez (İİK m. 287/4). Mahkeme bu süre dolmadan önce kesin mühlet talebini duruşmalı olarak karara bağlamak zorundadır.

Geçici Konkordato Komiseri Atanması

Mahkeme, geçici mühlet kararı ile birlikte borçlunun mal varlığının muhafazasını temin etmek, işletme faaliyetlerini denetlemek ve projenin gerçekleşme ihtimalini incelemek üzere bir veya dosyanın kapsamına göre üç kişiden oluşan geçici konkordato komiseri görevlendirir (İİK m. 287/3).

Geçici Mühletin Hukuki Sonuçları

İİK m. 287/1 gereğince geçici mühlet kararı, kanunda kesin mühlet için öngörülen tüm hukuki sonuçları kendiliğinden doğurur:

İcra Takipleri Bakımından

• Borçlu aleyhine 6183 sayılı Kanun'a göre yapılan kamu icra takipleri de dâhil olmak üzere hiçbir yeni icra takibi başlatılamaz.
• Önceden başlamış icra takipleri derhâl durur.
• İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararları uygulanamaz; zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez.
• İstisna: İşçi alacakları ile nafaka alacakları için takip başlatılabilir veya başlatılmış takiplere devam edilebilir (ancak muhafaza tedbiri uygulanamaz).

Rehinli Alacaklar Bakımından

Rehinli alacaklılar rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatabilir veya devam edebilir; ancak bu takiplerde rehin konusu malın satışı yapılamaz.

Tasarruf Yetkisi ve İşletmenin Faaliyeti

• Borçlu, kural olarak komiserin nezareti altında günlük olağan işlerine devam eder.
• Mahkeme kararıyla borçlunun tasarruf yetkisi tamamen kaldırılarak yönetim doğrudan komisere de bırakılabilir.
• Mahkemenin izni olmaksızın taşınmaz devredilemez, rehin tesis edilemez, kefil olunamaz ve karşılıksız kazandırmalarda bulunulamaz; aksi hâlde yapılan işlemler geçersiz sayılır.

Geçici Mühlet Kararının İlanı ve İtiraz

Geçici mühlet kararı, mahkemece derhâl Ticaret Sicili Gazetesi'nde ve Basın İlan Kurumu'nun resmi ilan portalında ilan edilir. Ayrıca ilgili tapu müdürlüklerine, ticaret sicil müdürlüğüne, bankalara, gümrük ve vergi dairelerine bildirilir.

• Alacaklıların İtiraz Hakkı: Alacaklılar, ilandan itibaren 7 günlük kesin süre içinde mahkemeye dilekçe vererek konkordato mühleti verilmesini gerektiren bir durum bulunmadığını delilleriyle ileri sürebilir ve mahkemeden geçici mühletin kaldırılmasını ve borçlunun iflasını isteyebilirler (İİK m. 288/2).

Geçici ve Kesin Mühlet Karşılaştırması

Kriter	Geçici Mühlet	Kesin Mühlet
Yasal Süre	3 ay (+2 ay uzatmayla azami 5 ay)	1 yıl (+6 ay uzatmayla azami 1,5 yıl)
Karar Şekli	Şekli evrak kontrolüyle tensiben/derhâl verilir	Duruşmalı inceleme ve alacaklıların itirazları dinlenerek verilir
Dayanak Rapor	Borçlunun bağımsız denetim raporu	Geçici komiserin gerekçeli ayrıntılı raporu
Alacaklılar Toplantısı	Bu aşamada toplantı ve oylama yapılmaz	Alacaklılar toplanır, oy kullanır ve nisap aranır
Alacaklılar Kurulu	Oluşturulmaz	Mahkemece lüzum görülürse teşekkül ettirilir

Geçici Mühletin Sona Ermesi

• Kesin Mühlete Geçiş: Komiserin hazırladığı raporda borçlunun mali durumunun düzelebileceği ve projenin başarı şansının bulunduğu tespit edilirse, mahkeme geçici mühlet bitmeden duruşma açarak borçluya kesin mühlet verir.
• Talebin Reddi ve İflas: Belgelerin gerçeği yansıtmadığı, borçlunun mal kaçırma kastıyla hareket ettiği veya konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılırsa mahkeme geçici mühleti kaldırarak konkordato talebini reddeder; borçlu iflasa tabi kişilerden ise doğrudan doğruya iflasına karar verir (İİK m. 288). Mal kaçıran veya hileli işlemlere girişen borçlular hakkında ayrıca hileli iflas (TCK m. 161) hükümleri devreye girer.

Ayrıca Bakınız

• Konkordato
• Kesin mühlet
• İcra ve İflas Kanunu
• Asliye Ticaret Mahkemesi
• Hileli iflas
• Müflis