Asli Müdahil

Asli müdahil, yürütülmekte olan bir davanın tarafları arasında çekişmeli olan şey (hak veya mal) üzerinde tamamen veya kısmen kendisinin hak sahibi olduğunu iddia eden üçüncü bir kişinin, davanın taraflarına karşı bağımsız bir dava açarak yargılamaya dahil olmasıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) madde 65'te düzenlenmiştir.

Feri müdahaleden en büyük farkı, asli müdahilin taraflardan birinin yanında yer almaması, hem davacıya hem de davalıya karşı üçüncü bir taraf (bağımsız bir davacı) olarak ortaya çıkmasıdır. En sık karşılaşılan örneği; Ahmet ile Mehmet arasında bir taşınmazın mülkiyeti hakkında tapu iptal ve tescil davası devam ederken, Hüseyin'in ortaya çıkarak "Bu taşınmaz ne Ahmet'indir ne de Mehmet'in; burası aslında bana aittir" diyerek her ikisine karşı asli müdahale davası açmasıdır.

Şartları

Bir kişinin yargılamaya asli müdahil olarak katılabilmesi için şu şartların bir arada bulunması gerekir:

• Derdest (Devam Eden) Bir Davanın Varlığı: İlk derece mahkemesinde açılmış ve henüz hükümle sonuçlanmamış veya hüküm verilmiş olsa bile kesinleşmemiş (istinaf/temyiz aşamasında) bir davanın bulunması gerekir.
• Dava Konusu Üzerinde Hak İddiası: Üçüncü kişinin, devam eden davanın konusu olan mal, alacak veya hak üzerinde tamamen veya kısmen üstün bir hak sahibi olduğunu ileri sürmesi şarttır.
• Bağımsız Bir Dava Açılması: Asli müdahale, mahkemeye hitaben yazılacak basit bir katılma dilekçesiyle gerçekleşmez. Üçüncü kişinin, davanın taraflarına karşı ayrı bir dava açması zorunludur.

Usulü ve Harç Yükümlülüğü

Asli müdahale, teknik ve usuli olarak yeni ve bağımsız bir davanın açılması prosedürüne tabidir:

• Ayrı Dava Açılması: Asli müdahil, uyuşmazlığın görüldüğü mahkemeye hitaben bir dava dilekçesi hazırlar. Bu dilekçede mevcut davanın hem davacısını hem de davalısını ortak davalı olarak gösterir.
• Harç Yatırma Zorunluluğu: Asli müdahale bağımsız bir dava niteliğinde olduğundan, asli müdahil dava açarken kanunen zorunlu olan başvurma harcını ve dava konusunun değerine göre hesaplanacak nispi veya maktu peşin karar-ilam harcını ile gider avansını tam olarak yatırmak zorundadır. Feri müdahalede olduğu gibi maktu bir harçla veya harçsız olarak sürece dahil olunamaz.
• Davaların Birleştirilmesi: Asli müdahale davası açıldığında, mahkeme bu yeni davayı esas dava ile birleştirir. Her iki dava tek bir dosya üzerinden, birlikte yürütülür ve tahkikat aşaması ortak işletilir.

Asli Müdahilin Hak ve Yetkileri

Asli müdahil, tamamen bağımsız bir davacı statüsündedir. Bu nedenle feri müdahil gibi yanında katıldığı tarafın iradesine bağlı değildir:

• Kendi davasına ilişkin her türlü delili sunabilir, tanık dinletebilir, bilirkişi incelemesi talep edebilir.
• Esas davanın tarafları (davacı ve davalı) kendi aralarında sulh olsalar, davayı kabul etseler veya davadan feragat etseler dahi, bu durum asli müdahilin davasını etkilemez. Mahkeme asli müdahilin davasını inceleyip karara bağlamak zorundadır.
• Tek Başına Kanun Yoluna Başvuru: Mahkemeten verilen nihai hükme karşı, esas davanın tarafları istinaf veya temyiz yoluna başvurmasa bile, asli müdahil kendi davası yönünden tek başına ve bağımsız olarak kanun yollarına başvurabilir. Tabii ki bu başvuru sırasında da gerekli istinaf/temyiz harçlarını yatırmakla yükümlüdür.

Hükmün Kurulması ve Sonuçları

Mahkeme yargılama sonunda hem esas dava hem de asli müdahale davası hakkında tek bir hüküm fıkrasında, ancak ayrı ayrı karar verir.

• Hakim öncelikle asli müdahilin iddiasını inceler. Eğer asli müdahilin hakkı (örneğin mülkiyet iddiası) sabit görülürse, asli müdahilin davasının kabulüne; ilk açılan esas davanın ise reddine karar verilir.
• Dava sonunda haksız çıkan taraflar aleyhine, asli müdahil lehine vekalet ücretine ve yargılama giderlerine hükmedilir.