Konkordato

Konkordato (concordato; Latince: concordatum), mali durumu bozulmuş dürüst bir borçlunun, alacaklılarının kanunda öngörülen nitelikli çoğunluğu ile anlaşması ve bu anlaşmanın yetkili mahkemece tasdiki sayesinde borçlarını belirli bir tenzilatla veya vadede ödeyerek iflastan kurtulmasını ya da mal varlığını tasfiye etmesini sağlayan kamusal bir icra ve iflas hukuku kurumudur.

Türk hukukunda 2018 yılında 7101 sayılı Kanun ile "iflasın ertelenmesi" kurumunun tamamen yürürlükten kaldırılmasının ardından, şirketlerin ve gerçek kişilerin borç yapılandırmasında temel hukuki mekanizma hâline getirilmiştir. Kurum; hem borçluyu iflasın ağır ekonomik sonuçlarından korumayı hem de alacaklıların alacaklarına haciz veya iflas tasfiyesine kıyasla daha adil ve yüksek oranda kavuşmasını amaçlar.

Yasal Dayanak ve Görevli Mahkeme

Konkordato hükümleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 285 ila 309. maddeleri arasında düzenlenmiştir.

• Görevli Mahkeme: İİK m. 285 uyarınca konkordato talebinde bulunmaya ve süreci yürütmeye görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir.
• Yetkili Mahkeme: İflasa tabi olan borçlular için muamele merkezinin bulunduğu, iflasa tabi olmayan borçlular için ise yerleşim yerindeki mahkemedir.

Konkordato Türleri

Yapılış Biçimine Göre

• Tenzilat (İndirim) Konkordatosu: Borçlunun, borçlarının belirli bir yüzdesini (örneğin %40'ını veya %50'sini) ödemeyi, kalan kısmından ise ibra edilmeyi teklif ettiği türdür.
• Vade (Mühlet) Konkordatosu: Borçlunun borçlarında herhangi bir indirim yapılmaksızın, ödemelerin belirli bir ödemesiz dönem ve takvim dâhilinde ileri bir tarihe ertelenmesini içeren türdür.
• Karma Konkordato: Hem vade ertelemesini hem de belirli oranda borç indirimini birlikte içeren uygulamadır.
• Malvarlığının Terki Suretiyle Konkordato (İİK m. 309/a vd.): Borçlunun malları üzerindeki tasarruf yetkisini veya tamamını alacaklılara ya da üçüncü bir kişiye devrederek tasfiye edilmesini kabul ettiği konkordato şeklidir.

İflas ile İlişkisine Göre

• İflas Dışı (Adi) Konkordato: Henüz iflasına karar verilmemiş borçluların başvurduğu olağan yoldur.
• İflas İçi (İflastan Sonra) Konkordato: İflasına karar verilmiş bir müflisin, iflas tasfiyesi devam ederken alacaklılarıyla anlaşarak iflasın kaldırılmasını sağladığı yoldur.

Konkordato Aşamaları ve Süreci

1. Başvuru ve Geçici Mühlet (İİK m. 287)

Borçlu, mahkemeye ayrıntılı bir konkordato ön projesi, mali tablolar, defterler, alacaklılar listesi ve bağımsız denetim raporu ile başvurur.

• Mahkeme, belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ederse derhâl 3 aylık geçici mühlet kararı verir.
• Gerektiğinde bu süre borçlunun veya komiserin talebiyle en fazla 2 ay daha uzatılabilir (toplam azami geçici mühlet süresi 5 aydır).
• Mahkeme bu kararla birlikte mal varlığının korunması ve sürecin yönetimi için bir veya üç kişiden oluşan bir konkordato komiseri görevlendirir.

2. Kesin Mühlet (İİK m. 289)

Geçici mühlet içinde konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılması hâlinde mahkeme borçluya 1 yıllık kesin mühlet verir. Bu süre güçlük arz eden durumlarda en fazla 6 ay daha uzatılabilir. Kesin mühletle birlikte gerekli görülürse bir "alacaklılar kurulu" oluşturulur.

3. Alacaklılar Toplantısı ve Nisaplar (İİK m. 302)

Konkordato projesinin kabul edilebilmesi için alacaklılar toplantısında kanunun aradığı çifte nisaptan birinin sağlanması zorunludur:

• Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını aşan bir çoğunluk (sayı ve tutar çoğunluğu), veya
• Kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların en az üçte ikisini aşan bir çoğunluk.

Rehinli alacaklılar ve imtiyazlı alacaklılar (işçi alacakları vb.) bu oylama nisaplarında kural olarak hesaba katılmaz; rehinli alacaklar için ayrı müzakere yürütülür (İİK m. 308/h).

4. Mahkemenin Tasdiki (İİK m. 305)

Alacaklılarca kabul edilen proje, asliye ticaret mahkemesi heyetince incelenir. Teklif edilen meblağın borçlunun mal varlığıyla orantılı olması, komiser ücretlerinin yatırılması ve kanuni şartların varlığı hâlinde mahkeme konkordatonun tasdikine karar verir.

Mühlet Kararının Hukuki Sonuçları

Konu	Geçici ve Kesin Mühletin Etkisi
İcra Takipleri	Borçlu aleyhine 6183 sayılı Kanun'a göre yapılanlar da dâhil hiçbir icra takibi başlatılamaz; başlatılmış takipler durur.
İhtiyati Haciz ve Tedbirler	İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararları uygulanamaz; zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez.
Rehinli Alacaklar	Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya devam edebilir; ancak rehinli malın satışı gerçekleştirilemez.
Sözleşmeler	Borçlunun taraf olduğu sözleşmeler (kredi, tedarik, kira vb.) borçlunun konkordato talebinde bulunması gerekçe gösterilerek feshedilemez.
Tasarruf Yetkisi	Borçlu, kural olarak komiserin nezareti altında işlerine devam eder. Taşınmaz devri, rehin tesisi veya kefalet gibi işlemler mahkeme iznine tabidir.

Konkordatonun Feshi ve İflas

• Kısmen Fesih: Tasdik edilen konkordato projesine göre kendisine ödeme yapılmayan her alacaklı, mahkemeye başvurarak yalnızca kendisi bakımından konkordatonun feshini talep edebilir (İİK m. 308/e).
• Tamamen Fesih ve İflas: Konkordatonun kötü niyetle sakatlandığı anlaşılırsa veya borçlu projeyi genel olarak yerine getiremezse mahkeme konkordatonun tamamen feshine ve iflasa tabi borçlular hakkında doğrudan doğruya iflasa karar verir (İİK m. 308/f). Kasıtlı olarak mal varlığını eksilten borçlular hakkında ayrıca hileli iflas (TCK m. 161) hükümleri çerçevesinde ceza davası açılır.

Ayrıca Bakınız

• İcra ve İflas Kanunu
• Asliye Ticaret Mahkemesi
• Hileli İflas
• Tacir
• İcra takibi
• Müflis