https://wiki.hukukipedia.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%C4%B0htiyari 2026-10-11T00:08:32Z Viki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi. MediaWiki 1.46.0 https://wiki.hukukipedia.org/index.php?title=%C4%B0htiyari&diff=1327&oldid=prev 2026-09-05T14:34:52Z

<p>&quot;__NOTOC__ &#039;&#039;&#039;İhtiyari&#039;&#039;&#039; (Arapça: {{dil|ar|اختياري}}), hukuk, kamu yönetimi ve gündelik dilde bir eylemin, kararın, usulün veya hukuki işlemin zorunlu olmayıp kişinin kendi serbest iradesine, tercihine veya takdirine bırakıldığını ifade eden terimdir. Kavramsal olarak &quot;zorunlu&quot; (mecburi) teriminin zıddıdır. Hukuk terminolojisinde ihtiyari kavramı; tarafların yasal bir zorunluluk bulunmaksızın belirli bir hukuki yolu, kurumu...&quot; içeriğiyle yeni sayfa oluşturdu</p> <p><b>Yeni sayfa</b></p><div>__NOTOC__<br /> &#039;&#039;&#039;İhtiyari&#039;&#039;&#039; (Arapça: {{dil|ar|اختياري}}), hukuk, kamu yönetimi ve gündelik dilde bir eylemin, kararın, usulün veya hukuki işlemin zorunlu olmayıp kişinin kendi serbest iradesine, tercihine veya takdirine bırakıldığını ifade eden terimdir. Kavramsal olarak &quot;zorunlu&quot; (mecburi) teriminin zıddıdır.<br /> <br /> Hukuk terminolojisinde ihtiyari kavramı; tarafların yasal bir zorunluluk bulunmaksızın belirli bir hukuki yolu, kurumu veya ilişki biçimini seçebilme serbestisini nitelemek için kullanılır.<br /> <br /> == Hukuktaki Başlıca Kullanım Alanları ==<br /> <br /> === Usul Hukukunda ===<br /> * &#039;&#039;&#039;[[İhtiyari Dava Arkadaşlığı]]:&#039;&#039;&#039; Birden fazla kişinin aynı davada davacı veya davalı tarafta yer almasının yasal bir zorunluluk olmadığı, tarafların kendi aralarındaki hukuki veya fiili bağ sebebiyle davayı birlikte açmayı tercih ettikleri durumdur ([[Hukuk Muhakemeleri Kanunu]] m. 57).<br /> * &#039;&#039;&#039;İhtiyari Dava Açma:&#039;&#039;&#039; Kişinin ihlal edilen bir hakkı için dava açıp açmama konusunda sahip olduğu serbestidir (tasarruf ilkesi).<br /> * &#039;&#039;&#039;İhtiyari Temsil:&#039;&#039;&#039; Bireyin kendi iradesiyle vekâlet vererek bir başkasını (örneğin bir avukatı) hukuki iş ve işlemleri yürütmek üzere yetkilendirmesidir; yasal temsilin (veli, vasi) zıddıdır.<br /> <br /> === Uyuşmazlık Çözüm Yollarında ===<br /> * &#039;&#039;&#039;İhtiyari [[Arabuluculuk]]:&#039;&#039;&#039; Tarafların kanunen mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurma mecburiyetleri (dava şartı arabuluculuk) bulunmadığı hâlde, uyuşmazlığı mahkeme dışı yöntemlerle dostane çözüme kavuşturmak amacıyla kendi istekleriyle arabulucuya gitmeleridir.<br /> * &#039;&#039;&#039;İhtiyari [[Tahkim]]:&#039;&#039;&#039; Tarafların aralarındaki uyuşmazlığın devlet mahkemeleri yerine özel hakemler veya tahkim kurulları tarafından çözülmesini sözleşmeyle serbestçe kararlaştırmalarıdır.<br /> <br /> === Maddi Hukuk ve Sözleşmeler Hukukunda ===<br /> * &#039;&#039;&#039;İhtiyari Hukuk Kuralları:&#039;&#039;&#039; Emredici olmayan, tarafların sözleşmeyle aksini kararlaştırabileceği kurallardır. Kendi içinde tamamlayıcı ve yorumlayıcı kurallar olarak ikiye ayrılır. Taraflar bir hususu sözleşmede kararlaştırmamışsa devreye girer.<br /> * &#039;&#039;&#039;İhtiyari Sigorta:&#039;&#039;&#039; Kanunen yaptırılması zorunlu olan sigortaların (örneğin Zorunlu Deprem Sigortası/DASK, Zorunlu Trafik Sigortası) aksine, kişinin kendi rızasıyla güvence altına girmek istediği sigorta türleridir (örneğin kasko, tamamlayıcı sağlık sigortası).<br /> <br /> == Karşılaştırma ==<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! Kriter !! İhtiyari İşlem !! Zorunlu (Mecburi) İşlem<br /> |-<br /> | &#039;&#039;&#039;İrade Serbestisi&#039;&#039;&#039; || Tamamen kişinin kendi tercihine ve iradesine bağlıdır. || Kanun koyucu veya kamu otoritesi tarafından emredilmiştir.<br /> |-<br /> | &#039;&#039;&#039;Uygulanmama Sonucu&#039;&#039;&#039; || Yasal bir yaptırım veya geçersizlik doğurmaz. || Hukuki geçersizlik, usulden ret, para cezası veya hak kaybı doğurabilir.<br /> |-<br /> | &#039;&#039;&#039;Örnek&#039;&#039;&#039; || İhtiyari arabuluculuk, kasko sigortası, ihtiyari dava arkadaşlığı || Dava şartı arabuluculuk, DASK, zorunlu dava arkadaşlığı<br /> |}<br /> <br /> == Ayrıca Bakınız ==<br /> * [[İhtiyari dava arkadaşlığı]]<br /> * [[Arabuluculuk]]<br /> * [[Emredici hukuk kuralları]]<br /> * [[İrade serbestisi]]<br /> * [[Sözleşme özgürlüğü]]<br /> <br /> == Kaynakça ==<br /> {{Kaynakça}}<br /> <br /> [[Kategori:Hukuk terimleri]]<br /> [[Kategori:Medeni usul hukuku]]<br /> [[Kategori:Hukuk felsefesi]]</div>

Admin