https://wiki.hukukipedia.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%C4%B0dare_Mahkemesi 2026-10-11T00:08:33Z Viki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi. MediaWiki 1.46.0 https://wiki.hukukipedia.org/index.php?title=%C4%B0dare_Mahkemesi&diff=2561&oldid=prev 2026-09-25T09:08:05Z

<p>&quot;&#039;&#039;&#039;İdare mahkemesi&#039;&#039;&#039;, vatandaşlar ile devlet kurumları (&#039;&#039;idare&#039;&#039;) arasında çıkan uyuşmazlıkları çözen, kamu gücü kullanılarak yapılan haksız ve hukuka aykırı işlemleri denetleyen &#039;&#039;&#039;genel idari yargı mahkemesidir&#039;&#039;&#039;. Normal hukuk mahkemelerinin aksine, iki vatandaş arasındaki davalara bakmaz. İdare mahkemesinde davalı taraf her zaman bir devlet kurumu, belediye, bakanlık, valilik veya üniversite gibi bir &#039;&#039;&#039;kamu tüzel kişis...&quot; içeriğiyle yeni sayfa oluşturdu</p> <p><b>Yeni sayfa</b></p><div>&#039;&#039;&#039;İdare mahkemesi&#039;&#039;&#039;, vatandaşlar ile devlet kurumları (&#039;&#039;idare&#039;&#039;) arasında çıkan uyuşmazlıkları çözen, kamu gücü kullanılarak yapılan haksız ve hukuka aykırı işlemleri denetleyen &#039;&#039;&#039;genel idari yargı mahkemesidir&#039;&#039;&#039;.<br /> <br /> Normal hukuk mahkemelerinin aksine, iki vatandaş arasındaki davalara bakmaz. İdare mahkemesinde davalı taraf her zaman bir devlet kurumu, belediye, bakanlık, valilik veya üniversite gibi bir &#039;&#039;&#039;kamu tüzel kişisidir&#039;&#039;&#039;. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (&#039;&#039;İYUK&#039;&#039;) hükümlerine göre faaliyet gösteren bu mahkemeler, devletin işlemlerinin hukuka uygun sınırlar içinde kalmasını sağlar.<br /> <br /> == İdare Mahkemesinde Açılan Dava Türleri ==<br /> İdari yargıda temel olarak iki ana dava türü bulunmaktadır:<br /> <br /> === 1. İptal Davaları ===<br /> İdari işlemlerin (&#039;&#039;kamu kurumlarının tek taraflı kararlarının&#039;&#039;) yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden biri ile hukuka aykırı olması nedeniyle &#039;&#039;&#039;geçmişe etkili olarak ortadan kaldırılması&#039;&#039;&#039; için açılan davalardır. Örneğin; bir memura verilen haksız kınama cezasının iptali veya bir belediyenin hukuka aykırı imar planının durdurulması bu davayla istenir.<br /> <br /> === 2. Tam Yargı Davaları ===<br /> İdari işlem ve eylemler (&#039;&#039;devletin faaliyetleri&#039;&#039;) nedeniyle hakları ihlal edilen veya zarara uğrayan kişilerin uğradıkları &#039;&#039;&#039;maddi ve manevi zararların tazmin edilmesi&#039;&#039;&#039; (&#039;&#039;ödenmesi&#039;&#039;) amacıyla açtıkları tazminat davalarıdır.<br /> <br /> == İdare Mahkemesinin Görev Alanına Giren Başlıca Konular ==<br /> Kamu kurumlarının vatandaşları veya çalışanlarını ilgilendiren pek çok kararı idare mahkemelerinde dava konusu edilebilir:<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;Memur ve Kamu Görevlisi Davaları:&#039;&#039;&#039; Memurların atama, nakil, disiplin cezaları, görevden uzaklaştırma ve sicil işlemlerine karşı açtığı davalar.<br /> * &#039;&#039;&#039;Eğitim ve Öğrenci Davaları:&#039;&#039;&#039; Öğrencilerin sınav notlarına itirazları, okuldan uzaklaştırma cezaları veya üniversite yatay geçiş reddi kararları.<br /> * &#039;&#039;&#039;İmar ve Şehircilik Davaları:&#039;&#039;&#039; Belediyelerin parselasyon, kaçak yapı yıkım kararları, imar para cezaları ve imar planı iptalleri.<br /> * &#039;&#039;&#039;İhale Davaları:&#039;&#039;&#039; Kamu İhale Kurumu (&#039;&#039;KİK&#039;&#039;) kararlarına ve devlet ihalelerinin iptaline yönelik uyuşmazlıklar.<br /> * &#039;&#039;&#039;Kolluk ve Sınav Davaları:&#039;&#039;&#039; Polis, asker veya bekçilik mülakatlarında haksız şekilde elendiğini iddia edenlerin açtığı mülakat iptal davaları.<br /> <br /> == İdari Yargılamanın Temel Kuralları ve Süreler ==<br /> İdare mahkemelerindeki yargılama usulü, klasik hukuk mahkemelerinden çok farklı ve katı kurallara bağlıdır:<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;Dava Açma Süresi:&#039;&#039;&#039; İdare mahkemelerinde dava açma süresi kural olarak, idari işlemin ilgiliye tebliğ edildiği (&#039;&#039;resmen bildirildiği&#039;&#039;) tarihten itibaren &#039;&#039;&#039;60 gündür&#039;&#039;&#039;. Bu süre hak düşürücüdür; bir gün bile gecikilse dava usulden reddedilir.<br /> * &#039;&#039;&#039;Yazılı Yargılama Usulü:&#039;&#039;&#039; İdari yargıda duruşma yapılması istisnadır. Mahkeme, tarafların gönderdiği &#039;&#039;&#039;dilekçeler ve belgeler üzerinden&#039;&#039;&#039; (&#039;&#039;dosya üzerinden&#039;&#039;) inceleme yaparak kararını verir. Tanık dinlenmesi veya sözlü savunma yapılması kural olarak adliye pratiğinde yer almaz.<br /> * &#039;&#039;&#039;Yürütmenin Durdurulması (YD):&#039;&#039;&#039; İdari davalar açıldığında, dava konusu olan devlet işlemleri kendiliğinden durmaz. Örneğin; yıkım kararına dava açılsa bile belediye yıkımı yapabilir. Bunu önlemek için davacının mahkemeden acilen &#039;&#039;&#039;yürütmenin durdurulması&#039;&#039;&#039; kararı talep etmesi gerekir. Mahkeme bu kararı verirse, dava bitene kadar idari işlem askıya alınır.<br /> <br /> == Herkesin Anlayabileceği Örnek ==<br /> &#039;&#039;&#039;Senaryo:&#039;&#039;&#039; Kamuda öğretmen olarak görev yapan Selim Bey, hiçbir disiplin cezası veya haklı gerekçe olmaksızın, ikamet ettiği şehirden 500 kilometre uzaklıktaki başka bir ilçeye valilik kararıyla rızası dışında tayin (&#039;&#039;atama&#039;&#039;) edilmiştir.<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;Hatalı Başvuru:&#039;&#039;&#039; Selim Bey bu haksızlığa karşı Sulh Hukuk veya Asliye Hukuk mahkemesine gidip dava açamaz. Çünkü karşısındaki güç devletin bir organı olan Valiliktir ve kamu gücü kullanılmıştır.<br /> * &#039;&#039;&#039;Doğru Süreç (İdare Mahkemesi):&#039;&#039;&#039; Selim Bey, atama kararının kendisine tebliğ edildiği günden itibaren &#039;&#039;&#039;60 günlük yasal süreyi&#039;&#039;&#039; geçirmeden İdare Mahkemesi’ne başvurur. Dilekçesinde hem atama işleminin &#039;&#039;&#039;iptalini&#039;&#039;&#039; hem de yeni görev yerine gitmek zorunda kalıp düzenini bozmamak adına acilen &#039;&#039;&#039;yürütmenin durdurulmasını&#039;&#039;&#039; talep eder. Mahkeme dosyayı inceler, işlemi hukuka aykırı bulursa önce yürütmeyi durdurur (böylece Selim Bey eski okulunda kalır), dava sonunda da atama kararını tamamen iptal ederek Selim Bey&#039;in haklarını korur.<br /> <br /> == İdari Mahkeme Kararlarına Karşı Başvuru Yolları ==<br /> İdare mahkemelerinin verdiği kararlar kesin değildir. Karardan memnun olmayan taraf üst mahkemelere başvurabilir:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> !Kararı Veren Makam<br /> !İlk İtiraz Yolu (Üst Mahkeme)<br /> !Nihai İnceleme Makamı<br /> |-<br /> |&#039;&#039;&#039;[[İdare Mahkemesi]]&#039;&#039;&#039;<br /> |&#039;&#039;&#039;[[Bölge İdare Mahkemesi]]&#039;&#039;&#039; (&#039;&#039;[[İstinaf]]&#039;&#039;)<br /> |&#039;&#039;&#039;[[Danıştay]]&#039;&#039;&#039; (&#039;&#039;[[Temyiz]]&#039;&#039;)<br /> |}</div>

Admin