https://wiki.hukukipedia.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%C4%B0bra 2026-10-10T23:40:52Z Viki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi. MediaWiki 1.46.0 https://wiki.hukukipedia.org/index.php?title=%C4%B0bra&diff=1432&oldid=prev 2026-09-06T09:00:48Z

<p>&quot;__NOTOC__ &#039;&#039;&#039;İbra&#039;&#039;&#039; ({{Dil|ar|إبراء}}), alacaklının borçlu ile yaptığı bir sözleşmeyle alacağından tamamen veya kısmen vazgeçerek borçluyu borcundan kurtarması suretiyle borcu sona erdiren, <a href="/index.php?title=Bor%C3%A7lar_hukuku&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Borçlar hukuku (sayfa mevcut değil)">borçlar hukuku</a> ve <a href="/index.php?title=%C4%B0%C5%9F_hukuku&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="İş hukuku (sayfa mevcut değil)">iş hukuku</a> kapsamındaki bir tasarruf işlemidir.&lt;ref&gt;Eren, Fikret (2020). *Borçlar Hukuku Genel Hükümler*. Ankara: Yetkin Yayınları.&lt;/ref&gt; İbra, ifa gerçekleşmeksizin borcu tamamen ya da kısmen ortadan kaldır...&quot; içeriğiyle yeni sayfa oluşturdu</p> <p><b>Yeni sayfa</b></p><div>__NOTOC__<br /> &#039;&#039;&#039;İbra&#039;&#039;&#039; ({{Dil|ar|إبراء}}), alacaklının borçlu ile yaptığı bir sözleşmeyle alacağından tamamen veya kısmen vazgeçerek borçluyu borcundan kurtarması suretiyle borcu sona erdiren, [[borçlar hukuku]] ve [[iş hukuku]] kapsamındaki bir tasarruf işlemidir.&lt;ref&gt;Eren, Fikret (2020). *Borçlar Hukuku Genel Hükümler*. Ankara: Yetkin Yayınları.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> İbra, ifa gerçekleşmeksizin borcu tamamen ya da kısmen ortadan kaldıran sukut ettirici (sona erdirici) bir hukuki kurumdur. Tek taraflı bir irade beyanı değil; borçlunun da kabulünü gerektiren iki taraflı bir akit ([[sözleşme]]) niteliği taşır.<br /> <br /> == Hukuki Dayanak ==<br /> 6098 sayılı [[Türk Borçlar Kanunu]]&#039;nun (TBK) &quot;Borçların ve Borç İlişkilerinin Sona Ermesi&quot; başlıklı bölümünde düzenlenmiştir:<br /> * &#039;&#039;&#039;Madde 132:&#039;&#039;&#039; Genel borçlar hukuku anlamında ibra sözleşmesini ve şekil serbestisini hükme bağlar.<br /> * &#039;&#039;&#039;Madde 420:&#039;&#039;&#039; İş hukukunda zayıf konumda olan işçiyi korumak amacıyla getirilmiş özel ve sıkı şekil şartlarına bağlı iş sözleşmesinde ibrayı düzenler.<br /> <br /> == Hukuki Niteliği ve Unsurları ==<br /> <br /> === İki Taraflı Hukuki İşlem (Sözleşme) Olması ===<br /> * İbra, alacaklının borçtan feragat iradesi ile borçlunun bu feragati kabul iradesinin uyuşmasıyla kurulur (TBK m. 132).<br /> * Alacaklı borçlunun rızası olmaksızın borcu tek taraflı bir beyanla ibra edemez. Borçlu, borcunu bizzat ifa etmek veya borcun varlığını ispatlamak gibi haklı menfaatlerle ibra teklifini reddedebilir.<br /> * Borçlunun zımni (örtülü) kabulü genel hükümlerde yeterli görülmekle birlikte, iş hukukunda yazılılık ve açık rıza aranır.<br /> <br /> === Tasarruf İşlemi Niteliği ===<br /> İbra ile alacaklının mal varlığında bulunan bir alacak hakkı doğrudan doğruya eksilir veya sona erer. Bu nedenle ibra sözleşmesi bir taahhüt işlemi değil, doğrudan bir &#039;&#039;&#039;tasarruf işlemi&#039;&#039;&#039;dir. Dolayısıyla ibra eden alacaklının o alacak üzerinde tam bir tasarruf yetkisine ve fiil ehliyetine sahip olması şarttır.<br /> <br /> === Genel Hükümlerde Şekil Serbestisi (TBK m. 132) ===<br /> &lt;blockquote&gt;&#039;&#039;&quot;Borcu doğuran işlem kanunen veya taraflarca belli bir şekle bağlı tutulmuş olsa bile borç, tarafların şekle bağlı olmaksızın yapacakları ibra sözleşmesiyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabilir.&quot;&#039;&#039;&lt;/blockquote&gt;<br /> Buna göre genel borçlar hukukunda ibra sözleşmesi herhangi bir geçerlilik şekline tabi değildir; sözlü veya yazılı olarak yapılabilir.<br /> <br /> == İş Hukukunda İbra (İbraname) ve Geçerlilik Koşulları ==<br /> İş hukukunda işverenin işçiye karşı üstün konumunu kötüye kullanmasını engellemek amacıyla 6098 sayılı TBK&#039;nin 420. maddesi ile ibra sözleşmelerine (ibraname) son derece sıkı şekil ve geçerlilik şartları getirilmiştir:<br /> <br /> === Zorunlu Şartlar (TBK m. 420/2) ===<br /> İşçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinin hukuken geçerli sayılabilmesi için şu şartların &#039;&#039;&#039;birlikte&#039;&#039;&#039; gerçekleşmesi zorunludur:<br /> # &#039;&#039;&#039;Yazılı Şekil:&#039;&#039;&#039; İbra sözleşmesinin mutlaka yazılı olarak yapılması şarttır.<br /> # &#039;&#039;&#039;Süre Koşulu (1 Aylık Bekleme Süresi):&#039;&#039;&#039; İbranamenin tanzim tarihi, iş sözleşmesinin sona ermesinden başlayarak en az &#039;&#039;&#039;bir ay&#039;&#039;&#039; sonra olmalıdır. İş ilişkisi devam ederken veya fesih anında imzalatılan ibranameler kesin hükümsüzdür.<br /> # &#039;&#039;&#039;Ayrıntılı Alacak Kalemleri:&#039;&#039;&#039; İbranamede ibra konusu alacağın türünün ve miktarının (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ücreti vb.) açıkça ve tek tek gösterilmesi gerekir. &quot;Tüm haklarımı aldım, işvereni ibra ederim&quot; gibi genel ve soyut ibareler geçersizdir.<br /> # &#039;&#039;&#039;Banka Yoluyla Ödeme:&#039;&#039;&#039; İbranamede belirtilen tutarın mutlaka noksansız ve banka kanalıyla (işçinin hesabına) ödenmiş olması zorunludur.<br /> <br /> === Kısmi İbranın Makbuz Niteliği (TBK m. 420/3) ===<br /> Geçerlilik şartlarını taşımayan ibra sözleşmeleri veya alacağın tamamını karşılamayan banka ödemeleri, Yargıtay içtihatları ve kanun hükmü gereğince borcu tamamen sona erdirmez; yalnızca yapılan ödeme tutarı kadar borcu düşüren birer &#039;&#039;&#039;makbuz&#039;&#039;&#039; hükmünde sayılır.<br /> <br /> == Şirketler Hukukunda İbra ==<br /> 6102 sayılı [[Türk Ticaret Kanunu]] (TTK) kapsamında ibra, sermaye şirketlerinde yöneticilerin sorumluluktan kurtarılması sonucunu doğuran kurumsal bir onay işlemidir:<br /> * &#039;&#039;&#039;Genel Kurul İbrası:&#039;&#039;&#039; [[Anonim şirket]] veya limited şirket genel kurulunun, yönetim kurulu üyeleri veya müdürlerin bir faaliyet yılındaki işlem ve hesaplarını hukuka ve şirket ana sözleşmesine uygun bularak onları şirkete karşı doğabilecek tazminat sorumluluğundan kurtarması kararıdır.<br /> * &#039;&#039;&#039;Dava Hakkının Düşmesi (TTK m. 558):&#039;&#039;&#039; İbra kararı ile birlikte şirket, ibra edilen konular ve işlemler yönünden yöneticiler aleyhine sorumluluk davası açma hakkını kaybeder.<br /> * &#039;&#039;&#039;Azınlığın Dava Hakkı:&#039;&#039;&#039; İbra kararına genel kurulda olumsuz oy veren ve tutanağa muhalefet şerhi koyduran pay sahipleri, ibra tarihinden itibaren &#039;&#039;&#039;6 ay&#039;&#039;&#039; içinde şirket adına yöneticilere karşı sorumluluk davası açabilirler.<br /> <br /> == İbranın Hukuki Sonuçları ==<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! Kriter !! Borcun Durumu !! Fer&#039;i Hakların Akıbeti<br /> |-<br /> | &#039;&#039;&#039;Tam İbra&#039;&#039;&#039; || Asıl borç tamamen sona erer; borçlu borcundan kesin olarak kurtulur. || Kefalet, rehin, ipotek, faiz ve ceza koşulu gibi fer&#039;i (bağlı) haklar kendiliğinden düşer.<br /> |-<br /> | &#039;&#039;&#039;Kısmi İbra&#039;&#039;&#039; || Borç yalnızca ibra edilen miktar oranında söner; bakiye kısım varlığını sürdürür. || Fer&#039;i teminatlar bakiye borç oranında devam eder.<br /> |-<br /> | &#039;&#039;&#039;Müteselsil Borçluluk (TBK m. 166)&#039;&#039;&#039; || Alacaklı müteselsil borçlulardan birini ibra ederse, diğer borçlular ibra edilen borçlunun iç ilişkideki payı oranında borçtan kurtulur. || Alacaklının diğer borçlulara rücu hakkı saklı kalmak kaydıyla kısmi feragat doğar.<br /> |}<br /> <br /> == İfa ile İbranın Karşılaştırılması ==<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> ! Kriter !! İfa !! İbra<br /> |-<br /> | &#039;&#039;&#039;Hukuki Niteliği&#039;&#039;&#039; || Edimin bizzat yerine getirilmesiyle gerçekleşen fiili/hukuki işlem || Alacaktan karşılıksız veya anlaşmayla vazgeçmeyi içeren tasarruf sözleşmesi<br /> |-<br /> | &#039;&#039;&#039;Alacaklının Tatmini&#039;&#039;&#039; || Alacaklı edimini fiilen alarak tatmin olur. || Alacaklı hakkından feragat eder; edimi fiilen almadan borç sona erdirilebilir.<br /> |-<br /> | &#039;&#039;&#039;İrade Uyuşması&#039;&#039;&#039; || Kural olarak borçlunun tek taraflı edimi yerine getirmesi yeterlidir. || Mutlaka alacaklı ile borçlunun karşılıklı irade uyuşması (sözleşme) şarttır.<br /> |}<br /> <br /> == Ayrıca Bakınız ==<br /> * [[Türk Borçlar Kanunu]]<br /> * [[Türk Ticaret Kanunu]]<br /> * [[İş hukuku]]<br /> * [[Anonim şirket]]<br /> * [[Kefalet sözleşmesi]]<br /> * [[Müteselsil borçluluk]]<br /> <br /> == Kaynakça ==<br /> {{Kaynakça}}<br /> <br /> [[Kategori:Borçlar hukuku]]<br /> [[Kategori:İş hukuku]]<br /> [[Kategori:Ticaret hukuku]]<br /> [[Kategori:Hukuki işlemler]]</div>

Admin