Ağır Ceza Mahkemesi sayfasının kaynağını görüntüle

__NOTOC__
'''Ağır ceza mahkemesi''', Türk adli yargı sisteminde ilk derece ceza yargılamasını yürüten, kanunun öngördüğü ceza miktarı veya suç tipi itibarıyla en ağır suçlara bakmakla görevli ve toplu (heyet hâlinde) çalışan genel yetkili ilk derece mahkemesidir.<ref>Centel, Nur; Zafer, Hamide (2021). *Ceza Muhakemesi Hukuku*. İstanbul: Beta Basım.</ref>

Bu mahkemeler; kural olarak ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis veya kanunda öngörülen üst sınırı on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçların kovuşturma aşamasını yürütür.

== Hukuki Dayanak ve Kuruluş ==
Ağır ceza mahkemelerinin kuruluşu, görev ve yetkileri '''5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun''' ile düzenlenmiştir.
* '''Kuruluş Yeri:''' Her il merkezinde ve Adalet Bakanlığı'nın önerisi ile [[Hâkimler ve Savcılar Kurulu]]nun (HSK) olumlu görüşü doğrultusunda coğrafi durum ve iş yoğunluğu gözetilerek belirlenen ilçelerde kurulur.
* '''Yargı Çevresi:''' Bulunduğu ilin veya belirlenen ilçelerin idari sınırlarını kapsar.

== Mahkemenin Heyet Yapısı ==
Ağır ceza mahkemeleri tek hâkimle değil, kurul (heyet) hâlinde görev yapar (5235 sayılı Kanun m. 9):
* '''Başkan:''' Mahkemeye başkanlık eden kıdemli hâkim.
* '''Üyeler:''' Heyette yer alan iki asıl hâkim.
* '''Cumhuriyet Savcısı:''' Duruşmalarda iddia makamını temsilen mahkeme bünyesinde görevlendirilen bir Cumhuriyet savcısı hazır bulunur.

Kararlar kural olarak oy birliğiyle, uzlaşma sağlanamadığı durumlarda ise oy çokluğu ile alınır. Karara muhalif kalan üye hâkim, gerekçeli muhalefet şerhini kararın altına yazdırmak zorundadır.

== Görev Alanına Giren Suçlar ==
Ağır ceza mahkemesinin görevi belirlenirken iki temel ölçüt esas alınır: suçun türü (nitelik) ve kanunda öngörülen cezanın miktarı (üst sınır).

=== Suç Tipine Göre Görevli Olduğu Suçlar ===
5235 sayılı Kanun'un 12. maddesi gereğince ceza miktarına bakılmaksızın şu suçlar doğrudan ağır ceza mahkemesinde görülür:
* [[Kasten öldürme]] ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçları,
* Taksirle birden fazla kişinin ölümüne veya bir kişinin ölümü ile birden fazla kişinin yaralanmasına sebep olma,
* [[Yağma]] ([[Yağma|gasp]]) suçu,
* [[Nitelikli Dolandırıcılık]] suçu,
* [[Hileli İflas|Hileli iflas]] suçu,
* [[İrtikap]] suçu,
* [[Rüşvet]] suçu,
* [[Resmi Belgede Sahtecilik]] suçu,
* [[Zimmet]] suçu,
* Devletin egemenlik alametlerine, birliğine, anayasal düzenine, milli savunmaya ve devlet sırlarına karşı işlenen suçlar (casusluk, darbe teşebbüsü vb.),
* Terörle Mücadele Kanunu (TMK) kapsamındaki suçlar.

=== Ceza Üst Sınırına Göre Görev ===
Özel kanunlarda aksi belirtilmedikçe, kanunlarda öngörülen cezanın üst sınırı '''10 yıldan fazla hapis cezasını''' gerektiren tüm suçlara ilişkin dava ve işler ağır ceza mahkemesinin görev alanına girer.

== Yargılama Usulü ve Kanun Yolları ==
* '''Zorunlu Müdafilik:''' Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, şüpheli veya sanığın bir avukatı bulunmadığı takdirde baro tarafından re'sen bir [[müdafi]] (avukat) atanması kanunen zorunludur (CMK m. 150).
* '''Duruşma Düzeni:''' Sanığın sorgusu heyet huzurunda yapılır; deliller doğrudan doğruya heyet tarafından incelenir.
* '''Kanun Yolu (İstinaf ve Temyiz):'''
** Ağır ceza mahkemesinin verdiği nihai kararlara karşı tebliğ veya tefhim tarihinden itibaren kural olarak '''7 gün''' (özel hükümler saklıdır) içinde ilgili [[Bölge Adliye Mahkemesi]] Ceza Dairesi nezdinde [[istinaf]] kanun yoluna başvurulabilir.
** Belirli ceza eşiklerinin üzerindeki kararlar için istinaf incelemesinden sonra [[Yargıtay]] nezdinde [[temyiz]] yolu açıktır.

== Asliye Ceza Mahkemesi ile Karşılaştırma ==

{| class="wikitable"
! Kriter !! Ağır Ceza Mahkemesi !! Asliye Ceza Mahkemesi
|-
| '''Heyet Yapısı''' || Bir başkan ve iki üye hâkimden oluşan heyet || Tek hâkimlidir
|-
| '''Savcının Rolü''' || Duruşmalarda Cumhuriyet savcısı bizzat yer alır || Duruşmalarda Cumhuriyet savcısı yer almaz (yazılı mütalaa verir)
|-
| '''Görev Kapsamı''' || Üst sınırı 10 yılı aşan suçlar ve kanunda tek tek sayılan ağır suçlar || Kanunun ayrıca ağır ceza mahkemesine bırakmadığı diğer tüm suçlar (üst sınırı 10 yıla kadar olanlar)
|-
| '''Zorunlu Avukatlık''' || Genellikle zorunlu müdafilik kapsamındaki suçlar ağırlıktadır || Kural olarak yalnızca küçükler, engelliler ve ceza alt sınırı 5 yılı aşan hallerde zorunludur
|}

== Ayrıca Bakınız ==
* [[Ceza Muhakemesi Kanunu]]
* [[Nitelikli dolandırıcılık]]
* [[Asliye Ceza Mahkemesi]]
* [[Bölge Adliye Mahkemesi]]
* [[Yargıtay]]

== Kaynakça ==
{{Kaynakça}}

[[Kategori:Ceza muhakemesi hukuku]]
[[Kategori:Türk yargı sistemi]]
[[Kategori:İlk derece mahkemeleri]]
[[Kategori:Ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlar]]

[[Kategori:Mahkemeler]]
[[Kategori:Ceza Mahkemeleri]]