Noter sayfasının kaynağını görüntüle

__notoc__
{{Hukuk kurumu bilgi kutusu
| ad              = Noter / Noterlik
| türü            = [[Kamu Hizmeti]] / [[Çekişmesiz Yargı]]
| ilgili_kanun    = 1512 sayılı Noterlik Kanunu (Türkiye)
| görevli_mercii  = [[Adalet Bakanlığı]] / [[Noterler Birliği]]
| yetki_alanı     = Hukuki güvenliği sağlama, belgeleme, tescil
| önceki_biçim    = [[Katip-i Adl]] (Osmanlı Dönemi)
}}

'''Noter''' ya da '''Noterlik''', hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek amacıyla işlemleri belgelendiren, resmiyet kazandıran ve kanunların verdiği diğer görevleri yapan resmi bir kamu hizmetidir.<ref>1512 sayılı Noterlik Kanunu, Madde 1.</ref> 

Hukuk sistemlerinde noterler, mahkemelerin üzerindeki iş yükünü hafifleten ve "çekişmesiz yargı" (nizasız kaza) alanına giren birçok işlemi resmi makam sıfatıyla yerine getiren bağımsız profesyonellerdir. 

== Tarihçe ==
Noterlik kurumunun kökeni [[Roma Hukuku|Roma Hukuku'na]] dayanır. Roma'da devlet görevlilerinin ve hatiplerin konuşmalarını hızlıca not eden, sözleşmeleri kaleme alan kişilere ''"notarius"'' denmekteydi. Zamanla bu unvan, hazırlanan belgelerin doğruluğunu onaylayan güvenilir kamu görevlilerini tanımlamak için kullanılmaya başlanmıştır.

[[Osmanlı İmparatorluğu|Osmanlı]] döneminde bu görev, mahkemelerde kadıların gözetiminde çalışan ve sözleşmeleri yazıya döken '''Kâtip-i Adl''' (Adalet Katibi) tarafından yerine getirilirdi. Cumhuriyet döneminde ise kurum modernleştirilerek 1929 yılında ilk Noterlik Kanunu yürürlüğe girmiş, günümüzdeki yapısını ise 1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanunu ile almıştır.

== Görev ve Yetkileri ==
Noterlerin temel işlevi, hukuki işlemlerin kalıcılığını ve doğruluğunu tescil etmektir. Başlıca görevleri şunlardır:
* '''Düzenleme Şeklindeki İşlemler:''' [[Vasiyetname]], [[vekaletname]], gayrimenkul satış vaadi ve ölünceye kadar bakma sözleşmeleri gibi kanunen noter huzurunda yapılması zorunlu olan işlemlerdir.
* '''Onaylama (Tasdik) İşlemleri:''' Dışarıda hazırlanmış olan dilekçe, sözleşme veya çeviri (tercüme) gibi belgelerin altındaki imzaların ilgili kişiye ait olduğunu onaylama işlemidir.
* '''İhtarname ve İhbarname Gönderme:''' Bir tarafın, diğer tarafa hukuki bir talebi veya bildirimi resmi yolla iletmesini sağlar.
* '''Emanet Kabul Etme:''' Mahkemeler veya taraflar tarafından teslim edilen belge, para veya değerli eşyaları koruma altına alır.
* '''Tespit İşlemleri:''' Bir durumun, eşyanın veya bilgisayar ortamındaki bir verinin o anki mevcut halini resmi olarak kayıt altına alır.

== Noter Olma Şartları (Türkiye) ==
Türkiye Cumhuriyeti'nde noterlik, Adalet Bakanlığı tarafından yönetilen kamusal bir statüdür. Noter olabilmek için kanunen şu şartlar aranmaktadır:
# Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
# [[Hukuk fakültesi]] mezunu olmak,
# [[Avukatlık stajı|Avukatlık stajını]] tamamlamış ve avukatlık ruhsatnamesini almış olmak,
# Noterlik stajını tamamlayarak "Noterlik Belgesi" almaya hak kazanmış olmak.

Türkiye'de noterler devlet memuru değildir; kendi nam ve hesaplarına çalışırlar ancak Adalet Bakanlığı'nın sıkı denetimine tabidirler.

== Dünyada Noterlik Sistemleri ==
Dünyada iki temel noterlik sistemi mevcuttur:
# '''Kıta Avrupası (Latin) Noterlik Sistemi:''' Türkiye, Fransa, Almanya ve İtalya gibi ülkelerde uygulanır. Bu sistemde noterler hukukçudur, kamu görevlisi sayılırlar ve hazırladıkları belgeler mahkemede kesin delil niteliğindedir.
# '''Anglo-Sakson (Common Law) Noterlik Sistemi:''' İngiltere ve ABD gibi ülkelerde uygulanır. Bu sistemde noterlerin (''Notary Public'') hukukçu olma zorunluluğu çoğunlukla yoktur. Görevleri genellikle sadece imza tasdiki ve kimlik doğrulaması ile sınırlıdır; belgenin içeriğinin hukuka uygunluğunu denetlemezler.

== Ayrıca Bakınız ==
* [[Türkiye Noterler Birliği]]
* [[Hukukçu]]
* [[Kamu hizmeti]]

== Kaynakça ==
{{kaynakça}}

[[Kategori:Hukuk meslekleri]]
[[Kategori:Kamu hukuku]]